Paradoksalna sytuacja Polski. Mamy kadry do rozwoju AI, a i tak jesteśmy w „dolinie śmierci”

Polska stoi dziś przed wyborem między dwiema drogami. Pierwsza oznacza podjęcie rękawicy i włączenie się do gry o pozycję lidera regionu. Druga to pogodzenie się z rolą odbiorcy cudzych technologii i osuwanie się na technologiczne peryferie. Jak przestrzegają eksperci z Instytutu Łączności, stawką nie są same technologie – jest nią nasze miejsce w gospodarce przyszłości.


Raport „Trendy technologiczne” Instytutu Łączności identyfikuje w polskiej strukturze technologicznej 32 luki suwerenności – obszary, w których niezależność cyfrowa może zostać naruszona najłatwiej lub najbardziej dotkliwie. Podzielono je na trzy kategorie: 9 krytycznych, 18 wysokich i 5 średnich. Usunięcie luki krytycznej wymaga działań najbardziej złożonych, kosztownych i rozłożonych w czasie.

Suwerenność cyfrowa to proces, nie stan

– Nie jest to też stan zero-jedynkowy, że suwerenność ma się na zawsze albo się jej nie ma. To jest proces – mówi dr inż. Joanna Kołodziejczyk z Instytutu Łączności, współautorka raportu. – Decyzje, które podejmujemy, przenoszą nas w stronę suwerenności albo jej utraty.

Eksperci podkreślają, że suwerenność technologiczna nie jest jedynie projektem modernizacyjnym, lecz elementem racji stanu. Wskazują, że pełna samowystarczalność jest nierealna ze względu na globalne współzależności. Możliwa i konieczna jest jednak systematyczna redukcja zależności.

– Na pewno da się ten proces przeprowadzić – dodaje Kołodziejczyk.

Europa i Polska w pułapce „doliny śmierci”

Globalny układ sił w technologiach jest dla Europy, w tym Polski, niekorzystny. Zdecydowanym liderem są Stany Zjednoczone, z którymi rywalizację są w stanie podjąć tylko Chiny. Według Statisty globalny rynek AI w 2025 roku był wart około 260 miliardów dolarów, a w 2026 ma wzrosnąć do 347 miliardów, by w ciągu pięciu lat osiągnąć nawet 1,2 biliona dolarów.

Pozycja USA wydaje się niezagrożona, zwłaszcza wobec skali inwestycji: Amazon przeznacza 50 miliardów dolarów na partnerstwa związane z AI, Google według zapowiedzi ma wydać 180 miliardów. Dla porównania największe rynki w Europie – Wielka Brytania, Niemcy i Francja – są oceniane na zaledwie kilka miliardów dolarów każdy.

Raport mówi o „paradoksie europejskim”: Europa ma doskonałe zaplecze naukowe i kapitał ludzki, ale nie potrafi tych zasobów komercjalizować i zatrzymywać talentów. Powstała „dolina śmierci” – skutecznie inwestuje się w wiedzę i badania podstawowe, brakuje jednak mechanizmów finansowych i instytucjonalnych, by przejść od fazy prototypu do masowej produkcji.

Technologie kwantowe – rok wyboru

Globalne inwestycje w technologie kwantowe przekraczają już 33 miliardy dolarów. W 2025 roku region Azji i Pacyfiku (z Chinami) wyprzedził Europę pod względem nakładów rządowych – odpowiednio 47, 31 i 18 procent. Chiny są największym państwowym inwestorem w technologie kwantowe (około 14,6 miliarda euro), skupiając się na zastosowaniach militarnych, nawigacji i bezpiecznej komunikacji.

„Polska znajduje się w sytuacji absolutnie wyjątkowej” – czytamy w raporcie. „Ma wszystko, czego inni latami nie potrafili zbudować: silne zaplecze naukowe, rozwijającą się infrastrukturę, pierwsze spółki technologiczne i realną obecność w europejskich inicjatywach. Problem polega na tym, że to nie potencjał decyduje o pozycji w tej grze, tylko decyzja”.

W Unii Europejskiej trwają prace nad Quantum Act – regulacją, która ukształtuje nową architekturę technologiczną Europy. „Okno działania jest wąskie” – przestrzegają eksperci. „Państwa, które wejdą do gry teraz, będą współtworzyć jej zasady. Pozostałe będą musiały się do nich dostosować”.

Bez szybkiej decyzji o wejściu do walki o pozycję lidera w regionie Polska stanie się rynkiem dla cudzych technologii, zamiast być ich współtwórcą. Sprowadzi nas to do pozycji marginesu technologicznego.

Źródło: WNP.PL, Fot. Summit Art Creations / Shutterstock

Podłącz się do źródła najważniejszych informacji z rynku energii i przemysłu

Podłącz się do źródła najważniejszych informacji z rynku energii i przemysłu