PKP Cargo w restrukturyzacji podpisało porozumienie z Ministerstwem Obrony Narodowej. Dokument określa ramy współpracy w obszarze kolejowego transportu na potrzeby obronności państwa, w tym przewóz ciężkiego sprzętu wojskowego i wykorzystanie infrastruktury terminalowej.
PKP Cargo to największy przewoźnik kolejowy w Polsce i jeden z liderów w Europie. Spółka od dłuższego czasu znajduje się w trudnej sytuacji finansowej – w lutym 2024 roku sąd zatwierdził jej przyspieszone postępowanie układowe (restrukturyzację), a w 2025 roku firma odnotowała stratę netto w wysokości ponad 1 miliarda złotych. Nowe porozumienie z MON ma na celu nie tylko wzmocnienie zdolności logistycznych Sił Zbrojnych RP, ale także przywrócenie PKP Cargo strategicznej roli w systemie bezpieczeństwa państwa.
Porozumienie obejmuje rozwój zdolności przewozowych sprzętu wojskowego i techniki ciężkiej, wykorzystanie infrastruktury terminalowej i bocznicowej PKP Cargo, zasobów trakcyjnych (w tym lokomotyw zdolnych do pracy na liniach niezelektryfikowanych) oraz rozwiązań spółki w zakresie bezpieczeństwa i łączności. Istotnym elementem współpracy jest także rozwój projektów o charakterze dual‑use (podwójnego zastosowania – cywilnego i wojskowego) oraz zdolności szybkiego reagowania w sytuacjach kryzysowych.
Podczas podpisywania porozumienia wicepremier i minister obrony narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz wskazał na szerszy kontekst geopolityczny.
– Dzisiejsza umowa umożliwia przygotowanie infrastruktury strategicznej do przemieszczania się naszych wojsk i wojsk sojuszniczych. Mobilność militarna to temat, który dziś w NATO i Unii Europejskiej stanowi jeden z kluczowych aspektów rozmów. Określa nasze kierunki rozwoju, możliwości przemieszczania się oraz sprawność prowadzenia różnego rodzaju działań. Polska jest liderem. Podpisaliśmy z Republiką Federalną Niemiec i Królestwem Niderlandów – dołączają także inne państwa – klauzulę umożliwiającą bezproblemowy przepływ i szybkie przemieszczanie wojsk. To jeden z najistotniejszych elementów szybkiej reakcji. Budujemy nową architekturę bezpieczeństwa wokół Bałtyku i tam mobilność militarna z portów bałtyckich jest kluczowa – powiedział Władysław Kosiniak-Kamysz, wicepremier i minister obrony narodowej.
PKP Cargo wraca do strategicznej roli
Minister infrastruktury Dariusz Klimczak również zabrał głos podczas uroczystości.
– To porozumienie jest szczególnie ważne, ponieważ w systemowy sposób reguluje współpracę pomiędzy PKP Cargo oraz MON i Wojskiem Polskim. Dzięki temu PKP Cargo wraca do strategicznej roli, nie tylko jako kręgosłup gospodarki polskiej, ale także istotny element bezpieczeństwa i obrony Polski. To bardzo dobry dzień dla polskiej kolei oraz bezpieczeństwa państwa – powiedział Dariusz Klimczak, minister infrastruktury.
Prezes zarządu PKP Cargo w restrukturyzacji Zbigniew Prus podkreślił znaczenie porozumienia dla samej spółki.
– PKP Cargo to największy przewoźnik w Polsce i jeden z liderów w Europie. Podpisane dziś porozumienie jest wyrazem uznania dla naszych działań. To ważny krok w umacnianiu roli PKP Cargo jako kluczowego partnera logistycznego państwa. Dokument porządkuje ramy współpracy i otwiera przestrzeń do dalszego rozwoju specjalistycznych przewozów kolejowych, w tym projektów tzw. dual use, czyli o podwójnym zastosowaniu cywilnym i wojskowym – powiedział Zbigniew Prus, prezes zarządu PKP Cargo S.A. w restrukturyzacji.
Współpraca ramowa bez zobowiązań finansowych
MON zadeklarował współpracę w zakresie działań PKP Cargo związanych z rozwojem zasobów wykorzystywanych do realizacji przewozów o charakterze dual use. Dotyczy to potencjalnych projektów inwestycyjnych mogących ubiegać się o finansowanie związane z potrzebami obronności państwa. W szczególności współpraca może obejmować projekty związane z mobilnością ciężkiego sprzętu wojskowego oraz zabezpieczeniem transportu kolejowego jednostek wojskowych w kraju i poza jego granicami.
Porozumienie ma charakter ramowy, zostało zawarte na czas nieoznaczony i nie określa zobowiązań finansowych żadnej ze stron. Szczegółowe projekty i przedsięwzięcia będą przedmiotem odrębnych uzgodnień. Oznacza to, że samo podpisanie dokumentu nie generuje jeszcze konkretnych kontraktów ani zleceń dla PKP Cargo. Spółka musi teraz wspólnie z MON opracować szczegółowe plany inwestycyjne i logistyczne, a następnie pozyskać na nie finansowanie – być może z budżetu państwa lub z funduszy unijnych (np. z programu „Łącząc Europę” w ramach projektów dual‑use).
Restrukturyzacja i nowe perspektywy
Dla PKP Cargo, które od 2024 roku znajduje się w przyspieszonym postępowaniu układowym, współpraca z MON może być jednym z elementów wychodzenia z kryzysu. Spółka w ostatnich latach traciła udziały rynkowe na rzecz prywatnych przewoźników (np. DB Cargo Polska, Lotos Kolej, Orlen KolTrans), a jej flota lokomotyw i wagonów starzeje się. W ramach restrukturyzacji PKP Cargo zwolniło kilka tysięcy pracowników i wyprzedało część majątku. Nowe kontrakty na przewóz ciężkiego sprzętu wojskowego – np. czołgów Abrams, K2, czy wyrzutni HIMARS – mogłyby przynieść spółce stabilne przychody na lata.
Porozumienie wpisuje się w dotychczasową współpracę PKP Cargo z Siłami Zbrojnymi RP. W przeszłości przewoźnik uczestniczył w logistyce ćwiczeń wojskowych (m.in. Anakonda, Dragon) oraz w transporcie sprzętu dla polskich kontyngentów wojskowych. Jednak nigdy wcześniej nie istniały tak sformalizowane ramy współpracy. Podpisany dokument ma charakter systemowy – reguluje zasady współdziałania na przyszłość, a nie tylko na potrzeby doraźnych zleceń.
Wyzwania techniczne i logistyczne
Przewóz ciężkiego sprzętu wojskowego wymaga specjalistycznych platform kolejowych (wagony niskopodłogowe, platformy do przewozu czołgów o masie do 70 ton). PKP Cargo posiada część takiego taboru, ale jego stan techniczny jest zróżnicowany. W ramach porozumienia spółka będzie mogła ubiegać się o dofinansowanie na modernizację lub zakup nowych wagonów. Kolejnym wyzwaniem są bocznice kolejowe przy bazach wojskowych i portach – wiele z nich wymaga remontu lub przebudowy, aby obsłużyć nowoczesny sprzęt. MON zadeklarował współpracę w tym zakresie.
Istotnym elementem są także lokomotywy zdolne do pracy na liniach niezelektryfikowanych. W Polsce znaczna część linii kolejowych (ok. 40 procent) nie ma trakcji elektrycznej – to głównie linie na wschodzie i północy kraju, w pobliżu granic z Rosją (Obwód Kaliningradzki) i Białorusią. PKP Cargo posiada flotę lokomotyw spalinowych, ale część z nich jest wysłużona (np. serii ST44, tzw. „Gagarin” z lat 70. i 80.). Modernizacja lub zakup nowych lokomotyw spalinowych to kolejne wyzwanie inwestycyjne.
Porozumienie uwzględnia także rozwiązania PKP Cargo w zakresie bezpieczeństwa i łączności. Przewozy wojskowe wymagają szczególnej ochrony – zarówno przed sabotażem, jak i przed nieuprawnionym dostępem do informacji o ruchach wojsk. PKP Cargo posiada własne systemy monitoringu i łączności, ale w przypadku współpracy z MON mogą być one rozwijane i integrowane z wojskowymi systemami dowodzenia.
Projekty dual‑use, o których mowa w porozumieniu, to inwestycje, które służą zarówno celom cywilnym (np. transport towarów dla gospodarki), jak i wojskowym (np. szybkie przemieszczanie sprzętu na wypadek kryzysu). Dzięki takiemu podejściu możliwe jest współfinansowanie ze środków unijnych (np. z programu CEF – Łącząc Europę, który wspiera infrastrukturę transportową o znaczeniu dla bezpieczeństwa). PKP Cargo i MON będą wspólnie przygotowywać projekty, które spełnią kryteria dual‑use i ubiegać się o dofinansowanie.