Ponad połowa polskich przedsiębiorstw z sektora przemysłowego i technologicznego już prowadzi lub planuje w ciągu 12–24 miesięcy uruchomić prace badawczo-rozwojowe związane z technologiami podwójnego zastosowania. 90 procent firm uznaje technologie dual-use za istotne dla swojego rozwoju. Firmy z branży AI, kosmicznej, dronowej oraz sensoryki chcą korzystać z zamówień zbrojeniowych.
Dane te pochodzą z badania przeprowadzonego przez firmę Ayming, które opisała „Rzeczpospolita”. Ayming to międzynarodowa firma doradcza z siedzibą w Paryżu, założona w 1986 roku, specjalizująca się w optymalizacji podatkowej i dotacjach na badania i rozwój. Badanie objęło polskie przedsiębiorstwa z sektora przemysłowego i technologicznego, choć nie podano dokładnej liczby respondentów ani okresu zbierania danych. Termin dual-use oznacza technologie, które mogą być wykorzystywane zarówno do celów cywilnych, jak i wojskowych.
„Rzeczpospolita” podkreśla, że nie chodzi o produkcję amunicji czy tworzenie produktów stricte wojskowych, ale o rozwiązania cywilne, które mogą być szybko adaptowane do zastosowań obronnych. Wymienia się tutaj cyberbezpieczeństwo, sztuczną inteligencję, zaawansowaną sensorykę, systemy autonomiczne oraz technologie kosmiczne.
Polska od 2022 roku, po inwazji Rosji na Ukrainę, zwiększyła wydatki na obronność do poziomu około 4 procent PKB. W budżecie na 2026 rok na wojsko przeznaczono około 160 miliardów złotych. Część tych środków trafia do polskich firm poprzez zamówienia na sprzęt i technologie. Przykładem jest program NAREW (obrona przeciwlotnicza), w ramach którego polski przemysł dostarcza radary i systemy kierowania ogniem. Innym przykładem jest program WISŁA (system rakietowy Patriot), gdzie PGZ i polskie firmy są zaangażowane w produkcję elementów infrastruktury naziemnej.
Kosmos i AI głównymi beneficjentami
W kontekście technologii dual-use szczególne znaczenie ma branża kosmiczna. Sektor ten nad Wisłą rośnie w siłę, a wraz z komercjalizacją tych innowacji wzmacnia się też jego rola w obronności. Wystarczy wspomnieć o wykorzystaniu rozwiązań satelitarnych w obszarze monitorowania i bezpieczeństwa państwa.
Polska jest członkiem Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA) od 2012 roku. Polskie firmy, takie jak Creotech Instruments, CBK PAN (Centrum Badań Kosmicznych Polskiej Akademii Nauk) i Scanway, rozwijają technologie satelitarne, w tym mikrosatelity do obserwacji Ziemi. W 2025 roku Creotech dostarczył dla Polskiej Agencji Kosmicznej satelitę EagleEye, który może być wykorzystywany zarówno do monitorowania ruchu morskiego (zastosowania cywilne), jak i rozpoznania wojskowego (zastosowania obronne). Sztuczna inteligencja znajduje zastosowanie w analizie zdjęć satelitarnych, rozpoznawaniu obiektów i planowaniu misji.
– Wystarczy wspomnieć o wykorzystaniu rozwiązań satelitarnych w obszarze monitorowania i bezpieczeństwa państwa – czytamy w „Rzeczpospolitej”.
4 modele biznesowe
Firma Ayming zadała respondentom pytanie: „Jaką rolę w najbliższych latach będzie w firmie pełnił obszar dual-use”. 41 procent firm odpowiedziało, że będzie to stała, dodatkowa linia biznesowa. 27 procent wskazało, że będzie to realizacja pojedynczych projektów i testowanie rynku. 24 procent uznało, że jest to jeden z kluczowych kierunków wzrostu firmy. 8 procent wybrało odpowiedź „trudno powiedzieć”.
Oznacza to, że łącznie 65 procent firm widzi w technologiach dual-use stałe lub kluczowe źródło przychodów (41 procent plus 24 procent), a kolejne 27 procent traktuje je jako obszar eksperymentalny. Tylko niespełna 10 procent nie ma zdania. To dowód, że polski przemysł technologiczny poważnie traktuje możliwość współpracy z armią i sektorem obronnym.
Przykłady z Polski
Jednym z przykładów jest firma WB Electronics z Ożarowa Mazowieckiego, która produkuje bezzałogowe statki powietrzne (drony) i systemy łączności. Jej drony FlyEye są używane przez Wojsko Polskie do rozpoznania, ale technologia ta może być również stosowana do monitorowania pożarów czy klęsk żywiołowych. Innym przykładem jest firma Hardliner (część Grupy WB), która produkuje sensory i systemy przeciwdronowe.
W sektorze kosmicznym, Creotech Instruments z Piaseczna rozwija platformy satelitarne oparte na standardzie CubeSat. Jego satelity mogą być wykorzystywane do badań naukowych (cywilne) lub do celów rozpoznawczych (wojskowe). W 2025 roku Creotech podpisał umowę z Polską Agencją Kosmiczną na dostawę dwóch satelitów do obserwacji Ziemi.
Sztuczna inteligencja znajduje zastosowanie w firmach takich jak Tooploox (Wrocław) i Nethone (Warszawa), które rozwijają algorytmy rozpoznawania obrazów i analizy danych. Algorytmy te mogą być używane w systemach monitoringu miejskiego (zastosowania cywilne) lub w systemach dowodzenia i rozpoznania (wojskowe).
Unia Europejska wspiera rozwój technologii dual-use poprzez programy takie jak European Defence Fund (EDF). W ramach EDF na lata 2021-2027 przeznaczono 8 miliardów euro na wspólne projekty badawczo-rozwojowe w dziedzinie obronności. Polskie firmy mogą ubiegać się o dofinansowanie swoich projektów dual-use. Polski rząd uruchomił również program „Narodowy Program Rozwoju Technologii Obronnych”, który ma na celu wspieranie krajowych firm w tworzeniu innowacyjnych rozwiązań dla armii. W 2025 roku z budżetu tego programu przyznano około 500 milionów złotych na projekty dual-use.