Polska Strefa Inwestycji ma zostać objęta zmianami, które dotyczą między innymi zasad rozliczania dochodu zwolnionego z podatku, długości wsparcia i procedur dla większych inwestycji. Podczas posiedzenia sejmowej komisji omawiano również skuteczność programu. Jak przekazał Rafał Komarewicz, poseł na Sejm X kadencji i przewodniczący Komisji Gospodarki i Rozwoju, w ramach PSI zadeklarowano inwestycje o wartości niemal 174 mld zł oraz utworzenie 58 458 miejsc pracy. Nie udało się jednak ustalić, ile z tych przedsięwzięć powstałoby także bez ulg podatkowych.
Jednym z kluczowych tematów posiedzenia była możliwość terminowego przyjęcia i wdrożenia zmian w przepisach. Pytanie dotyczyło tego, czy proces legislacyjny zakończy się na czas, aby przedsiębiorcy nie utracili możliwości korzystania ze wsparcia w okresie przejściowym.
W przekazanym przez Komarewicza streszczeniu odpowiedzi wskazano, że ciągłość wsparcia dla inwestorów ma zostać zachowana. Równolegle do prac nad ustawą prowadzone są prace nad rozporządzeniem dostosowującym przepisy wykonawcze do planowanych zmian.
Dla przedsiębiorców istotne będzie nie tylko samo uchwalenie nowych regulacji, ale również skoordynowanie ich wejścia w życie z przepisami wykonawczymi. Ewentualne opóźnienia mogłyby bowiem utrudnić planowanie kolejnych inwestycji i zwiększyć niepewność dotyczącą warunków uzyskania pomocy.
Dotychczasowe warunki dla firm mają pozostać bez zmian
Podczas posiedzenia poruszono również kwestię zmian w sposobie ustalania dochodu zwolnionego z opodatkowania. Chodzi o to, czy nowe przepisy wpłyną na przedsiębiorstwa, które już uzyskały decyzje o wsparciu i prowadzą inwestycje na określonych warunkach.
Jak wynika ze streszczenia przekazanego przez Komarewicza, stanowisko przedstawione podczas posiedzenia zakłada zachowanie dotychczasowych warunków inwestycyjnych. Zmiany nie powinny więc oddziaływać na firmy, które już korzystają ze wsparcia w ramach Polskiej Strefy Inwestycji.
Osobnym zagadnieniem pozostaje okres, przez jaki przedsiębiorca może korzystać ze zwolnienia podatkowego. To, czy wsparcie będzie przysługiwało przez 15 czy 20 lat, ma zależeć od mapy pomocy regionalnej. Szczegółowe rozwiązania mają zostać określone w rozporządzeniu wykonawczym.
Oznacza to, że ostateczna ocena nowych zasad będzie wymagała zapoznania się zarówno z ustawą, jak i z przepisami, które doprecyzują jej stosowanie w praktyce.
Opinia Szefa KAS ma chronić przedsiębiorców. Jest też mechanizm milczącej zgody
Wśród omawianych zmian znalazła się dodatkowa opinia Szefa Krajowej Administracji Skarbowej dotycząca większych inwestycji. Jej celem ma być ochrona przedsiębiorców przy ustalaniu dochodu uprawniającego do zwolnienia podatkowego.
Rozwiązanie rodzi jednak pytanie o czas potrzebny na przeprowadzenie procedury. Zgodnie z informacjami zawartymi w streszczeniu Komarewicza standardowy termin wydania opinii ma wynosić 30 dni, z możliwością przedłużenia o kolejne 30 dni. Po upływie przewidzianego terminu zastosowanie ma mieć mechanizm milczącej zgody.
Poseł pozytywnie ocenił wprowadzenie tego rozwiązania, zwracając uwagę na ryzyko wydłużania postępowań.
– Uważam, że wskazane rozwiązanie o zastosowaniu instytucji milczącej zgody jest dobrym wyborem, ponieważ pozwoli uniknąć przedłużania się całości procesu – napisał Rafał Komarewicz.
Mechanizm ma ograniczyć ryzyko, że oczekiwanie na opinię administracji skarbowej będzie blokowało działania inwestora. Jednocześnie dodatkowa procedura ma zapewniać większą ochronę w zakresie ustalania dochodu objętego zwolnieniem.
O jej praktycznym znaczeniu przesądzi jednak sposób stosowania nowych przepisów. Istotne będzie to, czy przewidziane terminy będą dotrzymywane i czy procedura nie stanie się dodatkowym obciążeniem dla przedsiębiorstw planujących duże przedsięwzięcia.
Jak sprawdzić, czy Polska Strefa Inwestycji działa skutecznie?
Podczas posiedzenia omawiano również kryteria oceny efektywności Polskiej Strefy Inwestycji. Wśród wskazywanych przez stronę rządową mierników znalazły się minimalne nakłady inwestycyjne, liczba utworzonych miejsc pracy oraz poziom automatyzacji.
Komarewicz uznał te kryteria za punkt wyjścia do dalszej oceny programu. Zaznaczył przy tym, że konieczne będzie sprawdzanie, czy rzeczywiście pozwalają one właściwie mierzyć rezultaty wsparcia.
– Z mojej perspektywy wskazane kryteria wydają się być rozsądnym punktem wyjścia. Konieczne będzie śledzenie, czy sprawdzają się one w sposób właściwy – wskazał poseł.
Samo spełnienie wymogów dotyczących nakładów czy zatrudnienia nie przesądza jeszcze o tym, jak duży wpływ na decyzje przedsiębiorców miała pomoc publiczna. Do oceny programu potrzebne są również dane pokazujące, jakie efekty osiągnięto dzięki wsparciu i czy podobne rezultaty byłyby możliwe bez zwolnień podatkowych.
174 mld zł inwestycji i 58 458 miejsc pracy. Brakuje odpowiedzi na kluczowe pytanie
Jedno z najważniejszych pytań dotyczyło konkretnych rezultatów Polskiej Strefy Inwestycji. Chodziło nie tylko o wartość zadeklarowanych nakładów i liczbę nowych miejsc pracy, ale również o to, jaka część tych przedsięwzięć nie zostałaby zrealizowana bez zwolnień podatkowych.
Według danych przytoczonych w streszczeniu Komarewicza w ramach programu zadeklarowano niemal 174 mld zł inwestycji i 58 458 nowych miejsc pracy. Wartości te dotyczą łącznie 4271 decyzji o wsparciu.
Na pytanie o to, ile inwestycji powstałoby niezależnie od przyznanej pomocy, strona rządowa nie przedstawiła jednak odpowiedzi. Jak wynika z relacji posła, nie była w stanie określić, jak wyglądałaby sytuacja, gdyby decyzje o wsparciu nie zostały wydane.
To ważne rozróżnienie. Łączna wartość deklarowanych nakładów i liczba miejsc pracy pokazują skalę działalności objętej programem, ale nie pozwalają samodzielnie ustalić, jaka część tych rezultatów jest efektem ulg podatkowych.
Kluczowe pozostaje więc pytanie o dodatkowość wsparcia: czy zachęty podatkowe skłoniły przedsiębiorców do realizacji inwestycji, których bez pomocy by nie podjęli, czy też część projektów zostałaby zrealizowana niezależnie od decyzji o przyznaniu zwolnień.

