Polska kopalnia siarki „Osiek” jest jedyną na świecie wydobywającą ten minerał ze złóż naturalnych, a uzyskiwana tu czystość produktu na poziomie 99,95 proc. jest nieosiągalna dla siarki odzyskiwanej z gazu i ropy. Wojna w Iranie zablokowała dostawy z Zatoki Perskiej, windując ceny do 750-760 USD za tonę. Udokumentowane zasoby polskiej siarki rodzimej wynoszą blisko 500 mln ton – wystarczy na kolejne stulecie.
- Polska siarka o czystości 99,95 proc. jest bezkonkurencyjna na świecie. Oczyszczanie siarki uzyskiwanej z gazu ziemnego i ropy naftowej do tego poziomu jest nieopłacalne. Takiej czystości wymaga przemysł farmaceutyczny i kosmetyczny, co gwarantuje polskiemu surowcowi stałe zamówienia niezależnie od sytuacji rynkowej.
- Wojna w Iranie i blokada Zatoki Perskiej windują ceny. Kraje Zatoki odpowiadały za niemal połowę globalnego handlu siarką. Obecnie cena sięga 750-760 USD za tonę z tendencją wzrostową, co zapewnia bieżącą dochodowość polskim operacjom siarkowym. Kopalnia „Basznia II” po ponownym otwarciu w 2019 roku jest drugą tego typu czynną kopalnią na świecie.
- Polskie zasoby siarki rodzimej wynoszą 499,55 mln ton. Łączne wydobycie w 2024 roku wyniosło 334,07 tys. ton (Osiek: 293,42 tys. ton, Basznia: ok. 40,65 tys. ton). Udokumentowane zasoby dają gwarancję wydobycia na kolejne stulecie. Kopalnia „Osiek”, oddana do eksploatacji w 1993 roku w najbardziej niesprzyjającym momencie, przetrwała dzięki udoskonaleniu technologii podziemnego wytopu i eliminacji awarii.
Nastąpił pod koniec lat osiemdziesiątych minionego wieku, górnictwo to zaczęło przynosić straty, gdyż na światowym rynku pojawiły się ogromne ilości siarki pochodzącej z odzysku związanego z oczyszczaniem różnego rodzaju surowców. W związku z tym przez kilkanaście ostatnich lat trwał nieustanny proces likwidacji polskiego przemysłu siarkowego. Wydawało się, że przemysł ten skazany jest już raz na zawsze na zagładę. Odkrywkowa i otworowa jego eksploatacja stała się całkowicie nierentowna.
Doskonalenie technologii
Opór wspomnianym zamiarom likwidacyjnym postawiła kadra inżynierów skupiona wokół otworowej kopalni „Osiek”, która została oddana do eksploatacji w 1993 roku, w najbardziej niesprzyjającym dla niej momencie. Aby za wszelką ceną uzyskać rentowność postanowiono tu wyeliminować wszystkie awarie, przerwy i szkody związane z dotychczasową eksploatacją siarki metodą otworową. Udoskonalono technologię podziemnego wytopu siarki ze złoża dostosowując metodę Frascha do panujących tu warunków geologiczno – górniczych. Ich rozpoznanie osiągnęło skalę precyzji dzięki zastosowaniu metod geofizycznych. Na tej podstawie wyznaczano lokalizację otworów chłonnych i eksploatacyjnych unikając zwartych i zbitych stref wapieni, co było dawniej przyczyną wielu awarii i wycieku siarki na okoliczne tereny. Środowisko zareagowało z ulgą. Odetchnęła przyroda. Radykalnie poprawiły się warunki życiowe mieszkańców. Jednocześnie przeprowadzono racjonalizację zatrudnienia.
Jedyna na świecie
W czasie, kiedy kopalnia „Osiek” walczyła o przetrwanie, na świecie narastał kryzys surowcowy. Na początku XXI wieku okazało się, że kopalnia ta jest jedyną na świecie wydobywającą ten minerał ze złóż naturalnych. Jak się okazało uzyskiwana tu czystość końcowego produktu w skali 99,95 proc. jest nieosiągalna dla konkurencji, gdyż oczyszczanie siarki uzyskiwanej z gazu ziemnego i ropy naftowej do tego poziomu jest nieopłacalne. Takiej czystości siarka wymagana jest przede wszystkim dla potrzeb rozwijającego się na świecie przemysłu farmaceutycznego i kosmetycznego.W pierwszej dekadzie obecnego wieku całą produkcję siarki wykupywano na „pniu”. Zamówienia i zapotrzebowanie azjatyckich i afrykańskich państw rozwijających się zaczęły windować ceny siarki tak wysoko, że tuż przed kryzysem osiągnęła 600 dolarów za tonę, prawie dwudziestokrotnie przebijając cenę, która pokrywa koszta produkcji. Światowy kryzys gospodarczy, który rozpoczął się w 2008 roku spowodował obniżenie ilości zamówień oraz spadek cen tego surowca. Polska siarka o takim stopniu czystości ma zamówienia niezależnie od sytuacji na rynkach światowych. Pomimo tego wyniki ekonomiczne z roku na rok były coraz gorsze, a widmo likwidacji tego przemysłu znów zaczęło być aktualne.
Kolejny kryzys
Związany jest z rosyjską agresją na Ukrainę. Wówczas Siarkopol przestał dostarczać siarkę do Rosji, zawieszono pracę dwóch instalacji w zakładach chemicznych i zredukowano etaty. Wytwarzana tam siarka nierozpuszczalna była wykorzystywana do produkcji opon. Nastąpiły zwolnienia pracowników w skali 25 procent załogi. Nic dziwnego, że pod pod siedzibą spółki pojawili się zrozpaczeni pracownicy z transparentami: „Zwolnić każdy potrafi, uratować nieliczni”, „Czy Grupa Azoty chce nas zniszczyć?”, „Grupa Azoty, pomóżcie, nie niszczcie”, „Inwestycje TAK, zwolnienia NIE”.
Przełom
Jakby w odpowiedzi na te protesty nastąpiła globalnapoprawa zapotrzebowania na czystą siarkę. Wiąże się ona z wyczerpywaniem posiadanych zapasów związanych z wstrzymaniem wielu operacji handlowych zatrzymanych na sutek rosyjsko – ukraińskiej wojny. Nastąpiła stabilizacja rynku z uwzględnieniem tych wydarzeń. Jej ceny z początkiem minionego roku roku ruszyły do góry. Jeszcze do połowy 2022 roku doszły one do poziomu 660 dolarów za tonę siarki, po rosyjskiej agresji ponad trzykrotnie spadły one do 185 dolarów .Potem na skutek jej niedoborów zatrzymały się na poziomie 450 dolarów, co zapewniało bieżacą dochodowość polskim operacjom siarkowym.
Basznia II
Kopalnia siarki Basznia II, położona jest na terenie podkarpackiej wsi Basznia Dolna, koło Lubaczowa w województwie podkarpackim. Eksploatuje ona podobne złoża jakie występują w rejonie tarnobrzeskim. Jej właścicielem jest firma Polska Siarka wchodząca w skład Grupy PBI z siedzibą w Sandomierzu. Obok kopalni Osiek, jest ona drugą czynną tego rodzaju kopalnią na świecie. w której stosowana jest metoda podziemnego wytopu siarki rodzimej. Uruchomiona została w 1977 roku i przeszła wszystkie koleje losu, jakie dotknęły dotąd przemysł wydobycia siarki w Polsce.. Ze względów finansowych kopalnię zamknięto w 1993 roku. Udoskonalenie metody podziemnego jej wytopu pozwoliło na powtórne jej otwarcie w 2019 roku. Po kolejnym kilkuletnim przestoju, wznowiła ona wydobycie.
Blokada siarki z Zatoki Perskiej
Wojna w Iranie spowodowała długotrwałe trudności związane z dostawami ropy naftowej, a tym samym spadek produkcji uzyskiwanej z tego źródła siarki dla potrzeb produkcji nawozów sztucznych, Jest to jedna z wielu jeszcze innych przyczyn wzrostu cen siarki niezbędnej dla wytwarzania na nawozów mineralnych, bez których rolnictwo nie może się obejść w wymiarze globalnym. Efektem tej sytuacji jest stały wzrost cen siarki, który w dniu pisania tekstu wynosił 750 – 760 USD za tonę z tendencją dalszego wzrostu. Jest on tym bardziej prawdopodobny, że kraje Zatoki Perskiej miały bardzo istotne znaczenie dla rynku nawozów mineralnych i odpowiadały za niemal połowę globalnego handlu siarką, w tym za 1/3 mocznika i niecałe 20 proc. amoniaku i nawozów fosforowych.
Pewna przyszłość
Udokumentowane polskie zasoby siarki rodzimej w roku 2024 wyniosły 499,55 milionów ton siarki ze złóż gazu ziemnego i ropy naftowej – 273,23 tysięcy. ton. Wydobycie siarki rodzimej w dotychczas eksploatowanej kopalni Osiek sukcesywnie spada w stosunku do lat poprzednich, w roku 2024 było niższe niż w kilku ostatnich latach i wyniosło 293,42 tysięcy ton. Wydobycie z drugiego zagospodarowanego złoża Basznia podobnie jak w latach poprzednich było niewielkie i w 2024 r. wyniosło ok. 40,65 tysięcy ton. Łączne wydobycie siarki rodzimej w roku 2024 wyniosło 334,07 tysięcy ton. Zaprezentowane dotychczas zasoby naszej siarki naturalnej dają gwarancje na kolene stulecie istnienia krajowego przemysłu siarkowego.