Odkrycie węglowodorów w rejonie wyspy Wolin wywołało duże zainteresowanie, ale medialne doniesienia o miliardach metrów sześciennych gazu i milionach ton ropy wymagają ostrożności. W Polsce nie zatwierdzono jeszcze dokumentacji geologicznej, która formalnie potwierdzałaby wielkość zasobów. Nie ma więc podstaw, by przedstawiać szacunki spółki poszukiwawczej jako potwierdzone zasoby przeznaczone do wydobycia.
Ropa naftowa i gaz ziemny od dziesięcioleci pozostają surowcami o znaczeniu strategicznym. Państwa zabiegają nie tylko o dostęp do złóż, lecz także o kontrolę nad infrastrukturą, warunkami eksploatacji i kierunkami sprzedaży. W przypadku złóż położonych w pobliżu granicy morskiej dochodzi jeszcze kwestia przebiegu granic obszarów morskich oraz zasad korzystania z zasobów naturalnych.
W sporze o Wolin trzeba rozdzielić trzy pojęcia: występowanie węglowodorów, oszacowanie ich ilości oraz formalne udokumentowanie zasobów. To nie są równoważne etapy. Odwiert może potwierdzić obecność ropy i gazu, a badania pozwolić oszacować potencjalną wielkość nagromadzenia. Dopiero odpowiednia dokumentacja geologiczna, przygotowana i zatwierdzona zgodnie z polskim prawem, pozwala formalnie wykazać zasoby złoża.
Właśnie na ten problem zwracał uwagę Państwowy Instytut Geologiczny po ogłoszeniu odkrycia w lipcu 2025 roku. Ówczesny dyrektor instytutu, prof. Krzysztof Szamałek, podkreślał, że na tym etapie nie należało jeszcze mówić o odkryciu udokumentowanego złoża. Potwierdzono występowanie ropy w przewierconych skałach, natomiast wielkość zasobów wymagała dalszych badań i dokumentacji.
Skąd wzięły się liczby, które obiegły media?
Odkrycie ogłosiła kanadyjska spółka Central European Petroleum (CEP) w lipcu 2025 roku. Chodzi o odwiert Wolin East 1, wykonany około sześciu kilometrów od wybrzeża Świnoujścia. Wiercenie sięgnęło głębokości około 2715 metrów.
Według szacunków przedsiębiorstwa w obszarze Wolin East ma znajdować się około 22 mln ton wydobywalnej ropy naftowej i kondensatu oraz około 5 mld metrów sześciennych gazu ziemnego o jakości handlowej. W szerszym obszarze koncesji Wolin spółka szacuje potencjał na ponad 33 mln ton ropy i kondensatu oraz 27 mld metrów sześciennych gazu.
Te liczby trzeba jednak właściwie interpretować. Pierwszy zestaw dotyczy konkretnego obszaru rozpoznanego odwiertem, a drugi obejmuje znacznie większą koncesję o powierzchni około 593 kilometrów kwadratowych. Nie oznacza to, że wszystkie szacowane zasoby zostały potwierdzone odwiertami ani że można je w całości wydobyć.
W komunikacie CEP przedstawiała odkrycie jako jedno z największych konwencjonalnych odkryć ropy w Europie w ostatnich latach. Takie komunikaty są normalnym elementem działalności spółek poszukiwawczych. Informacja o dużym potencjale geologicznym może zwiększyć zainteresowanie inwestorów, ułatwić pozyskanie partnerów i poprawić pozycję firmy w rozmowach o finansowaniu projektu.
Nie oznacza to automatycznie, że szacunki są nieprawdziwe. Oznacza natomiast, że należy odróżniać deklaracje przedsiębiorstwa od wyników niezależnej weryfikacji państwowej służby geologicznej.
Dokumentacja jest w ministerstwie. Wydobycie to jeszcze dalsza droga
W sprawie Wolina nastąpił już istotny postęp w stosunku do sytuacji z lipca 2025 roku. 7 listopada 2025 roku do Ministerstwa Klimatu i Środowiska wpłynął wniosek CEP o zatwierdzenie dokumentacji geologiczno inwestycyjnej złoża Wolin Wschód. Resort informował we wrześniu 2026 roku, że materiały są analizowane, a termin rozpatrzenia sprawy wyznaczono na 30 września. Ministerstwo zastrzegało jednak, że termin może się przesunąć ze względu na obszerność dokumentacji i konieczność jej szczegółowego sprawdzenia.
Nie ma podstaw, by sam upływ wskazanego terminu traktować jako automatyczne zatwierdzenie dokumentacji. Nie ma też potwierdzenia, że przedsiębiorstwo uzyskało już zgodę na rozpoczęcie eksploatacji.
To rozróżnienie ma zasadnicze znaczenie. W odpowiedzi przekazanej we wrześniu 2026 roku Ministerstwo Klimatu i Środowiska informowało, że CEP nie wystąpiło jeszcze o decyzję inwestycyjną uprawniającą do przejścia do fazy wydobywania kopaliny. Resort wskazywał wprost, że na tym etapie nie ma podstaw do określenia terminu rozpoczęcia produkcji.
Procedura składa się z kilku etapów. Najpierw trzeba rozpoznać budowę geologiczną i określić zasoby. Następnie dokumentacja musi zostać zatwierdzona przez właściwy organ. Dopiero później przedsiębiorca może przejść do kolejnych działań inwestycyjnych, uzyskać wymagane decyzje i przygotować infrastrukturę wydobywczą.
Samo posiadanie koncesji poszukiwawczej nie oznacza zatem prawa do natychmiastowego uruchomienia produkcji. CEP otrzymała koncesję Wolin w grudniu 2017 roku. Obejmuje ona poszukiwanie i rozpoznawanie węglowodorów oraz przewiduje możliwość ich wydobywania po spełnieniu wymagań prawnych. W czerwcu 2026 roku spółka informowała o przedłużeniu koncesji do 2027 roku.
Niemcy protestują, ale nie chodzi o podział polskiego złoża
W ostatnich miesiącach temat Wolina ponownie trafił na czołówki mediów, także niemieckich. Szczególnie dużo uwagi poświęcono obawom mieszkańców i samorządów na wyspie Uznam oraz stanowisku organizacji ekologicznych z Meklemburgii Pomorza Przedniego.
Niemieckie obawy dotyczą przede wszystkim możliwego wpływu inwestycji na środowisko, turystykę i obszary chronione. Planowane przedsięwzięcie znajduje się blisko niemieckiego wybrzeża, a ewentualna awaria na Bałtyku mogłaby mieć skutki wykraczające poza granice Polski.
Nie jest więc prawdą, że każda krytyczna wypowiedź z Niemiec stanowi próbę zakwestionowania polskich praw do surowców. W publicznie przedstawianych stanowiskach niemieckich instytucji i organizacji dominują argumenty środowiskowe. Nie ma podstaw, by przedstawiać je jako formalne roszczenia do części złóż.
Jednocześnie nie można pomijać faktu, że niemieckie organizacje ekologiczne domagają się zablokowania inwestycji. BUND Mecklenburg Vorpommern wskazuje na ryzyko dla morświnów, fok, ptaków morskich i dna Bałtyku. Obawy dotyczą także ingerencji w warstwy geologiczne i możliwego wpływu na zasoby wód podziemnych.
Polska przygotowuje transgraniczną ocenę oddziaływania na środowisko. Jest ona prowadzona w związku z konwencją z Espoo, która reguluje współpracę państw w przypadku przedsięwzięć mogących powodować skutki środowiskowe poza granicami kraju realizującego inwestycję.
Niemcy mogą uczestniczyć w procedurze, przedstawiać uwagi i domagać się zbadania określonych zagrożeń. Nie oznacza to jednak automatycznego prawa do zablokowania inwestycji ani współdecydowania o tym, kto jest właścicielem polskich zasobów mineralnych.
We wrześniu 2026 roku niemiecki nadawca publiczny NDR informował, że procedura znajduje się na etapie ustalania zakresu przyszłej oceny środowiskowej. Władze landu przygotowywały swoje stanowisko, a samorządy i organizacje społeczne zgłaszały zastrzeżenia.
Kto jest właścicielem ropy i gazu pod Bałtykiem?
W tej sprawie trzeba oddzielić własność samych zasobów od praw przedsiębiorstwa prowadzącego poszukiwania i przyszłe wydobycie.
Polskie Prawo geologiczne i górnicze stanowi, że złoża węglowodorów objęte są własnością górniczą. Prawo własności górniczej przysługuje Skarbowi Państwa. Dotyczy to również złóż znajdujących się w polskich obszarach morskich.
Oznacza to, że kanadyjska spółka nie staje się właścicielem całego złoża tylko dlatego, że uzyskała koncesję i sfinansowała odwiert. Koncesja oraz ustanowione użytkowanie górnicze dają przedsiębiorcy określone uprawnienia do prowadzenia działalności, ale nie przenoszą na niego własności zasobów pozostających w ziemi.
Sytuacja zmienia się na dalszym etapie, gdy surowiec zostaje wydobyty. Przedsiębiorstwo prowadzące eksploatację może uzyskiwać przychody ze sprzedaży produkcji na zasadach określonych prawem i zawartymi umowami. Państwo zachowuje natomiast uprawnienia wynikające z własności górniczej, koncesji, opłat i pozostałych obowiązków regulacyjnych.
Właśnie dlatego nie można automatycznie zakładać, że cała ropa i gaz wydobyte pod Wolinem trafią do polskich rafinerii lub odbiorców. Kierunek sprzedaży będzie zależał od warunków handlowych, infrastruktury, umów i decyzji przedsiębiorstwa, z uwzględnieniem obowiązujących przepisów.
CEP już wcześniej sygnalizowała możliwość współpracy z polskimi firmami, w tym z Orlenem i PGNiG. Prezes spółki Rolf Skaar mówił również o poszukiwaniu partnerów do zagospodarowania zasobów. Nie jest to jednak równoznaczne z zawarciem umowy gwarantującej, że cała produkcja będzie sprzedawana w Polsce.
To istotny element, który często ginie w medialnych doniesieniach. Odkrycie surowców na terytorium danego państwa może zwiększyć jego bezpieczeństwo energetyczne, ale samo w sobie nie gwarantuje, że kraj będzie odbiorcą całej wydobytej produkcji.
Piotr Woźniak ostrzegał przed nadmiernym entuzjazmem
Do medialnych doniesień o odkryciu w rejonie Wolina odnosił się również Piotr Woźniak, były minister gospodarki i były Główny Geolog Kraju. W rozmowie z Euronews zwracał uwagę na komercyjny charakter działalności kanadyjskiej spółki i na to, że jej priorytetem jest interes przedsiębiorstwa.
Woźniak wskazywał, że samo odkrycie nie oznacza jeszcze możliwości rozpoczęcia wydobycia. Konieczne jest udokumentowanie zasobów i przejście wymaganych procedur. Zwracał też uwagę, że firma poszukiwawcza będzie zainteresowana przede wszystkim ekonomicznym wykorzystaniem surowca, a nie realizacją politycznych oczekiwań państwa, na którego terytorium znajduje się złoże.
To ważna perspektywa, ponieważ w debacie publicznej często utożsamia się odkrycie zasobów z automatycznym zwiększeniem krajowych dostaw. Tymczasem między potwierdzeniem obecności ropy a jej dostarczeniem do rafinerii znajduje się długi łańcuch decyzji geologicznych, inwestycyjnych, prawnych i handlowych.
Nawet duże zasoby nie oznaczają uniezależnienia Polski od importu
Szacowane zasoby Wolina robią wrażenie, szczególnie na tle krajowego wydobycia. Nie oznacza to jednak, że Polska mogłaby dzięki nim zrezygnować z importu ropy naftowej.
Według danych przytaczanych przez Państwowy Instytut Geologiczny krajowe wydobycie ropy pokrywało w ostatnich latach około 3 do 3,5 proc. krajowego zapotrzebowania. Polska zużywa rocznie około 26 do 28 mln ton tego surowca.
Główny geolog kraju Krzysztof Galos oceniał, że potwierdzone i zagospodarowane zasoby Wolin East mogłyby przez kilka lat odpowiadać za około 4 do 5 proc. rocznego zapotrzebowania Polski na ropę. Byłby to zauważalny wzrost krajowej produkcji, ale nie zmiana, która wyeliminowałaby zależność od zagranicznych dostaw.
Trzeba również pamiętać, że zasoby wydobywalne nie są tym samym co ilość surowca, którą można natychmiast pozyskać. Produkcja zależy od liczby odwiertów, właściwości skał, ciśnienia złożowego, zastosowanej technologii i kosztów eksploatacji. Nawet duże złoże jest eksploatowane stopniowo, przez wiele lat.
W przypadku gazu ziemnego znaczenie będzie miała również możliwość jego transportu i wprowadzenia do systemu przesyłowego. CEP wskazywała na bliskość infrastruktury gazowej oraz terminalu LNG w Świnoujściu. To potencjalna przewaga lokalizacji, ale nie zastępuje decyzji inwestycyjnych ani umów dotyczących odbioru surowca.
Na Bałtyku może powstać sztuczna wyspa wiertnicza
Koncepcja zagospodarowania Wolin East zakłada budowę infrastruktury na morzu. Według dokumentów opisywanych przez NDR planowana instalacja miałaby zajmować około 10 hektarów. Obejmowałaby platformę wydobywczą, port, falochron oraz tor podejściowy dla jednostek obsługujących inwestycję.
Przewidywane jest wykonanie nawet 30 odwiertów. Oznacza to przedsięwzięcie znacznie większe niż pojedynczy odwiert poszukiwawczy, który doprowadził do rozpoznania nagromadzenia węglowodorów.
Budowa sztucznej wyspy i infrastruktury na Bałtyku wymaga jednak przeprowadzenia szczegółowych analiz. Trzeba ocenić wpływ na dno morskie, prądy wodne, siedliska zwierząt, ptaki i obszary chronione. Konieczne będzie również przygotowanie procedur bezpieczeństwa na wypadek awarii oraz określenie sposobu reagowania na ewentualny wyciek ropy.
Niemieckie protesty mogą więc wpływać na przebieg konsultacji i zakres wymaganych analiz, ale nie zmieniają podstawowej zasady: o możliwości wydobywania surowców z polskiego złoża rozstrzygają polskie przepisy i właściwe organy. Udział sąsiedniego państwa w transgranicznej ocenie środowiskowej służy zbadaniu potencjalnych skutków inwestycji, a nie podziałowi zasobów.
Na 6 listopada 2026 roku projekt pozostaje przed etapem rozpoczęcia wydobycia. CEP musi przejść procedury dotyczące dokumentacji geologicznej, decyzji inwestycyjnej i środowiskowej oraz przygotowania infrastruktury. Dopiero po ich zakończeniu będzie można mówić o rzeczywistym harmonogramie produkcji ropy i gazu z rejonu Wolina.
Fot. Wikimedia Commons

