Straszenie Iranu blokadą cieśniny Ormuz może wkrótce stracić na znaczeniu. Sąsiedzi na Bliskim Wschodzie szykują alternatywne korytarze transportowe, które mają ominąć to wąskie gardło. Jednocześnie Syria i Irak – zniszczone wojnami – mogą powrócić na szlak światowej gospodarki.
Cieśnina Ormuz, przez którą przepływa około 20 proc. światowych dostaw ropy naftowej (20–21 mln baryłek dziennie) i blisko jedna piąta globalnego handlu skroplonym gazem ziemnym (LNG), staje się coraz bardziej problematyczna dla handlu światowego. Konflikt między USA a Iranem sprawił, że Teheran traktuje możliwość zablokowania tego korytarza jako instrument nacisku.
Prezydent Finlandii Alexander Stubb stwierdził w kwietniu, że cieśnina Ormuz stała się „bronią nuklearną w rękach Iranu”. Blokada uderza nie tylko w strony konfliktu, ale i w globalną gospodarkę – firmy ubezpieczeniowe masowo wypowiadają umowy przewoźnikom, a polisy uwzględniające ryzyko wojenne podrożały nawet o 1000 proc. Przed kryzysem ubezpieczenie wynosiło około 0,25 proc. wartości statku za rejs, obecnie w strefach wysokiego ryzyka sięga nawet 3 proc.
Nowy korytarz lądowy: Irak i Syria stawiają na ropociąg Kirkuk–Banias
Irak i Syria podpisały w Waszyngtonie porozumienie dotyczące reaktywacji nieczynnego od dwóch dekad ropociągu Kirkuk–Banias. Projekt, wspierany przez USA, ma ograniczyć strategiczne znaczenie cieśniny Ormuz. Dotychczas Irak całą swoją ropę transportował właśnie przez Ormuz.
Inwestycja będzie realizowana przez konsorcjum z udziałem Chevronu, TI Capital oraz katarskiego UCC Holding. Koszt szacowany jest na 4,5–8 mld dolarów. Celem jest przebudowa mapy przepływów energetycznych na Bliskim Wschodzie.
Arabia Saudyjska rozwija kolej i naftociągi
Królestwo Saudów stawia na rozbudowę korytarzy kolejowych. Koleje Arabii Saudyjskiej (SAR) zaprojektowały nową trasę o długości 1700 km, która połączy port im. Króla Abdulaziza w Dammamie z Al-Hadithą przy granicy z Jordanią. Biegnie przez Rijad i Al-Zabirah. Towary stamtąd będą mogły trafiać drogą lądową do państw wschodniej części basenu Morza Śródziemnego.
Rijad posiada już lądowe połączenie naftociągiem Wschód–Zachód (Petroline) o długości około 1200 km, które umożliwia transport do 7 mln baryłek ropy dziennie ze wschodniego wybrzeża do portu Janbu nad Morzem Czerwonym. Alternatywę na mniejszą skalę mają też Zjednoczone Emiraty Arabskie – rurociąg Habshan–Fudżajra może transportować do 1,8 mln baryłek dziennie, omijając cieśninę Ormuz.
Syria i Irak: szansa na powrót na gospodarczą mapę świata
Jak zauważa Krzysztof Płomiński, były ambasador RP w Arabii Saudyjskiej i Iraku, sytuacja w cieśninach Ormuz i Bab el-Mandab wymusza przyspieszenie budowy korytarzy lądowych na Półwyspie Arabskim, wychodzących na wybrzeże śródziemnomorskie, w tym do portów syryjskich. Głównym zaangażowanym państwem w Syrii jest Arabia Saudyjska.
– Saudyjskie przedsiębiorstwa realizują tam ponad 100 projektów inwestycyjnych o wartości około 6,9 mld dolarów, obejmujących infrastrukturę, energetykę, telekomunikację, przemysł cementowy oraz nieruchomości – powiedział Płomiński. Francja przeznaczyła 260 mln dolarów na odbudowę portu w Latakii, a USA budują dwie farmy fotowoltaiczne.
Pełne odblokowanie cieśniny Ormuz jest jednym z głównych postulatów przyszłego porozumienia pokojowego forsowanego przez USA. Dla Iranu kontrola tego węzła pozostaje elementem nacisku na Stany Zjednoczone, Arabię Saudyjską, Zjednoczone Emiraty Arabskie, Katar oraz odbiorców w Azji Wschodniej i Europie. USA są obecnie w dużej mierze samowystarczalne energetycznie, więc blokada nie miałaby dla nich bezpośrednich skutków gospodarczych – poza wpływem na światowe ceny paliw.
Źródło: WNP.PL, Fot. ABEDIN TAHERKENAREH / PAP

