Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy opracowany przez Pełnomocnika Rządu ds. Strategicznej Infrastruktury Energetycznej, który usprawnia przygotowanie i realizację inwestycji w energetyce jądrowej. Nowe rozwiązania skrócą czas budowy elektrowni jądrowych nawet o około 2 lata, zwiększą przewidywalność inwestycyjną i wzmocnią bezpieczeństwo energetyczne Polski. To odpowiedź na wyzwania, które od lat opóźniały projekty infrastrukturalne – nie tylko w Polsce, ale na całym świecie. W przypadku tak skomplikowanej inwestycji jak elektrownia jądrowa, każdy miesiąc opóźnienia to nie tylko dodatkowe koszty, ale także realne ryzyko dla stabilności systemu energetycznego.

• Nowelizacja wprowadza kluczowe rozwiązania usprawniające realizację inwestycji jądrowych. Dotychczasowe regulacje ograniczały możliwość etapowego prowadzenia prac, co w praktyce wydłużało projekty. Po zmianach inwestor będzie mógł uzyskać pozwolenie na budowę w zakresie wstępnych robót budowlanych, co pozwoli na rozpoczęcie prac jeszcze przed zatwierdzeniem pełnej dokumentacji projektowej. Dodatkowo nowe przepisy umożliwiają wydawanie pozwoleń na budowę dla części obiektów, które nie mogą samodzielnie funkcjonować, oraz dostosowują zasady uzyskiwania pozwolenia na użytkowanie do etapowego charakteru budowy.
• Mimo przyspieszenia procedur projekt utrzymuje wysokie standardy bezpieczeństwa jądrowego i radiologicznego. Każdy etap inwestycji podlega nadzorowi, a roboty o kluczowym znaczeniu dla bezpieczeństwa wymagają zgody Prezesa Państwowej Agencji Atomistyki. Rozwiązanie to – jak podkreśla rząd – zapewnia równowagę między przyspieszeniem inwestycji a pełną kontrolą nad ich realizacją.
• Nowelizacja porządkuje także przepisy stosowane w procesie inwestycyjnym, co ma ułatwić współpracę między instytucjami i ograniczyć ryzyka interpretacyjne. Wprowadzono jednoznaczne określenie stosowania przepisów Prawa budowlanego przy inwestycjach realizowanych etapowo, uporządkowano definicje i pojęcia w przepisach dotyczących energetyki jądrowej oraz usprawniono koordynację decyzji administracyjnych. Zmiany wejdą w życie po 14 dniach od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.

Przyjęty przez Rząd projekt ustawy o zmianie ustawy o przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie obiektów energetyki jądrowej oraz inwestycji towarzyszących oraz niektórych innych ustaw dostosowuje prawo do specyfiki jednych z najbardziej złożonych inwestycji infrastrukturalnych. Dotychczasowe regulacje ograniczały możliwość etapowego prowadzenia prac, co w praktyce wydłużało realizację projektów. W praktyce oznaczało to, że inwestor musiał czekać z rozpoczęciem jakichkolwiek prac na miejscu aż do momentu uzyskania kompletnej dokumentacji dla całej elektrowni – to tak, jakby nie pozwolić na wylanie fundamentów pod dom, dopóki nie będzie gotowy projekt instalacji elektrycznej, hydrauliki i wykończenia wnętrz.

Zmiany wprowadzają większą elastyczność. Umożliwiają realizację inwestycji etapami, pozwalają wydawać pozwolenia na budowę w odniesieniu do części obiektów, które nie mogą samodzielnie funkcjonować, oraz dostosowują zasady uzyskiwania pozwolenia na użytkowanie do etapowego charakteru budowy. To oznacza sprawniejszą organizację prac, możliwość równoległego prowadzenia poszczególnych etapów inwestycji i przyspieszenie całego procesu. Dla elektrowni jądrowej, która składa się z setek wzajemnie powiązanych systemów, możliwość etapowania to nie luksus, a konieczność. Dziś, bez tych zmian, inwestor musiałby czekać z rozpoczęciem robót ziemnych do momentu zatwierdzenia projektu reaktora, turbin, systemów chłodzenia, linii przesyłowych i dziesiątek innych elementów.

Wstępne roboty budowlane. Kluczowa zmiana, która skróci czas oczekiwania

Jedną z kluczowych zmian jest wprowadzenie nowej kategorii decyzji – pozwolenia na budowę w zakresie wstępnych robót budowlanych przy obiekcie energetyki jądrowej. Dzięki temu inwestor będzie mógł rozpocząć wstępne prace budowlane jeszcze przed zatwierdzeniem pełnej dokumentacji projektowej. Co to oznacza w praktyce? Ogranicza przestoje na wczesnym etapie inwestycji, przyspiesza rozpoczęcie budowy i pozwala lepiej wykorzystać potencjał organizacyjny i finansowy projektu.

Wstępne roboty budowlane to nie tylko ogrodzenie placu budowy i przywiezienie kontenerów. To przede wszystkim prace przygotowawcze, które w tradycyjnym modelu musiałyby czekać na komplet pozwoleń – przygotowanie terenu, wyrównanie gruntu, budowę tymczasowej infrastruktury, a w przypadku elektrowni jądrowej – także prace związane ze wzmocnieniem podłoża pod przyszłe reaktory. Dzięki nowym przepisom wszystkie te działania będą mogły ruszyć nawet o 2 lata wcześniej, skracając całkowity czas realizacji inwestycji.

Bezpieczeństwo priorytetem. Każdy kluczowy etap pod nadzorem PAA

Projekt ustawy utrzymuje wysokie standardy bezpieczeństwa jądrowego i radiologicznego. Każdy etap inwestycji podlega nadzorowi, a roboty o kluczowym znaczeniu dla bezpieczeństwa wymagają zgody Prezesa Państwowej Agencji Atomistyki. Takie rozwiązanie zapewnia równowagę między przyspieszeniem inwestycji a pełną kontrolą nad ich realizacją. To kluczowa kwestia – skracanie czasu budowy nie może odbywać się kosztem bezpieczeństwa. W projekcie ustawy zapisano, że zgoda PAA będzie wymagana przy wszystkich etapach, które mają wpływ na późniejsze bezpieczeństwo eksploatacji reaktora. Oznacza to, że mimo przyspieszenia, standardy pozostają na poziomie wymaganym przez Międzynarodową Agencję Energii Atomowej.

Dla porównania – w Finlandii, która jako pierwsza w Europie uruchomiła nowy blok jądrowy po dekadzie przerwy, problemem nie była sama technologia, ale przede wszystkim procesy administracyjne i nieprzewidywalność regulacyjna. W Polsce, dzięki nowym przepisom, ryzyko podobnych opóźnień jest znacznie mniejsze. To nie znaczy, że inwestycja stanie się prosta – wciąż mówimy o najbardziej skomplikowanym przedsięwzięciu infrastrukturalnym w historii kraju. Ale przynajmniej bariery administracyjne nie będą już największym wrogiem.

Przejrzyste zasady i sprawniejsza administracja

Nowelizacja porządkuje i doprecyzowuje przepisy stosowane w procesie inwestycyjnym. Ułatwi to współpracę między instytucjami oraz ograniczy ryzyka interpretacyjne. Jednoznacznie określono stosowanie przepisów Prawa budowlanego przy inwestycjach realizowanych etapowo, uporządkowano definicje i pojęcia w przepisach dotyczących energetyki jądrowej oraz usprawniono koordynację decyzji administracyjnych. Zmiany to bardziej przewidywalne otoczenie regulacyjne i krótszy czas procedur.

W praktyce oznacza to, że urzędnicy nie będą musieli spierać się o to, czy dany etap inwestycji kwalifikuje się jako samodzielny obiekt budowlany, czy też wymaga odrębnego pozwolenia. Definicje są jasne, procedury – spójne. Dla inwestora to ogromna ulga, bo w przypadku tak dużych projektów każdy spór interpretacyjny może oznaczać miesięczne, a nawet roczne opóźnienia.

Korzyści dla gospodarki i odbiorców energii

Nowe przepisy to korzyści dla systemu energetycznego i gospodarki: szybsze uruchamianie stabilnych, zeroemisyjnych źródeł energii, większa odporność na wahania cen surowców, wzmocnienie bezpieczeństwa energetycznego kraju oraz lepsze warunki dla inwestycji i rozwoju przemysłu. Dla odbiorców końcowych – zarówno gospodarstw domowych, jak i przedsiębiorstw – to oznacza przede wszystkim większą stabilność. Elektrownia jądrowa produkuje prąd niezależnie od pogody, nie podlega wahaniom cen gazu czy węgla. Im szybciej ruszy, tym szybciej polski system energetyczny zyska źródło, które będzie działać przez 60 lat z przewidywalnym kosztem produkcji.

Dla przemysłu energochłonnego – hut, cementowni, zakładów chemicznych – to sygnał, że Polska poważnie myśli o dekarbonizacji, ale w sposób, który nie zniszczy konkurencyjności. Stabilne, tanie źródło energii to warunek utrzymania produkcji w Polsce. Dla firm zagranicznych, które rozważają lokalizację swoich zakładów nad Wisłą, to dodatkowy argument, by postawić na Polskę.

Co dalej? Nowelizacja wejdzie w życie po 14 dniach

Nowelizacja wejdzie w życie po 14 dniach od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw, otwierając drogę do sprawniejszej realizacji kluczowych inwestycji w energetyce jądrowej w Polsce. Dla Polskich Elektrowni Jądrowych, spółki odpowiedzialnej za budowę pierwszej elektrowni w Lubiatowie-Kopalinie, to bardzo dobra wiadomość. Harmonogram zakłada wylanie pierwszego betonu jądrowego w grudniu 2028 roku i uruchomienie pierwszego bloku w 2036 roku. Dzięki nowym przepisom terminy te stają się bardziej realne, a ryzyko opóźnień – mniejsze.

Nie oznacza to oczywiście, że przed inwestorem nie ma już żadnych wyzwań. Finansowanie, łańcuchy dostaw, kwestie społeczne, a w dalszej perspektywie – składowanie odpadów – to wciąż otwarte tematy. Ale przynajmniej jedna z barier – ta administracyjna – została znacząco obniżona. W energetyce jądrowej, gdzie każdy rok opóźnienia oznacza miliardy złotych dodatkowych kosztów, to sukces sam w sobie.

Gdzie Polska ukryje groźne odpady z elektrowni jądrowej?

Opracowano na podstawie: komunikatu Rady Ministrów z 24 marca 2026 roku, informacji Pełnomocnika Rządu ds. Strategicznej Infrastruktury Energetycznej, projektu ustawy o zmianie ustawy o przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie obiektów energetyki jądrowej oraz inwestycji towarzyszących oraz niektórych innych ustaw, danych Polskich Elektrowni Jądrowych.

Fot. Unsplash.