Polski przemysł interesuje się małymi reaktorami modułowymi (SMR) nie tylko ze względu na tani prąd, ale przede wszystkim z powodu stabilnego ciepła procesowego, pary technologicznej oraz zeroemisyjnej i przewidywalnej cenowo energii, które są kluczowe dla utrzymania konkurencyjności w nadchodzących dekadach. To gra o przetrwanie najbardziej energochłonnych gałęzi gospodarki.
Głównym motorem zainteresowania polskiego przemysłu SMR-ami jest potrzeba zastąpienia ciepłowni i elektrociepłowni węglowych, które dziś dostarczają parę technologiczną i ciepło procesowe dla zakładów produkcyjnych.
Reaktory BWRX-300 o mocy 300 MW mogą być lokalizowane w bezpośrednim sąsiedztwie wielkich zakładów przemysłowych, co eliminuje straty przesyłu i pozwala na wykorzystanie zarówno energii elektrycznej, jak i ciepła odpadowego.
Dla sektorów takich jak chemia, petrochemia, hutnictwo czy produkcja nawozów, które charakteryzują się wysokim, stabilnym zapotrzebowaniem na prąd i ciepło procesowe, SMR-y oferują źródło energii dostosowane do ich potrzeb.
Prezes OSGE Rafał Kasprów podkreśla, że dzięki standaryzacji i efektowi skali uda się stworzyć konkurencyjny cenowo dla przemysłu model wytwarzania energii. Standaryzacja oznacza, że reaktory będą budowane według jednolitego projektu, co pozwala na obniżenie kosztów jednostkowych i skrócenie czasu budowy.
Efekt skali z kolei sprawia, że koszty produkcji komponentów i ich montażu maleją wraz z liczbą budowanych jednostek, co czyni SMR-y coraz bardziej opłacalnymi w porównaniu z tradycyjnymi źródłami energii.
W praktyce oznacza to, że zakłady przemysłowe, które zdecydują się na inwestycję w SMR-y, mogą liczyć na długoterminową stabilność cen energii, niezależną od wahań cen surowców na rynkach światowych.
To szczególnie istotne dla branż, które zużywają ogromne ilości energii i ciepła, a ich marże są często bardzo niskie. Dla nich przewidywalność kosztów jest równie ważna, co sama wysokość rachunków za prąd i ciepło.
Uniezależnienie od węgla i gazu w obliczu ryzyka dostaw
Polski przemysł od lat boryka się z nieprzewidywalnością cen uprawnień do emisji CO₂ oraz wahaniami cen gazu. SMR-y oferują stabilny, zeroemisyjny koszt wytwarzania przez cały okres eksploatacji, który może przekraczać 60 lat.
Dla przemysłu chemicznego i petrochemicznego, które są podstawą eksportu, utrata konkurencyjności z powodu wysokich cen energii wiązałaby się z przenoszeniem produkcji poza granice kraju.
W warunkach rosnącego zapotrzebowania na energię Polska potrzebuje równoległego rozwoju zarówno wielkoskalowych elektrowni jądrowych, jak i technologii SMR.
W Stalowej Woli, gdzie ARP zarządza Tarnobrzeską Specjalną Strefą Ekonomiczną Euro-Park Wisłosan, zapotrzebowanie na energię wśród inwestorów może sięgnąć nawet 1500 MW do 2030 roku. Budowa czterech reaktorów BWRX-300 ma być fundamentem bezpieczeństwa dla firm planujących tam swoją przyszłość.
Bez stabilnych dostaw energii, nowe inwestycje w tej strefie mogłyby zostać wstrzymane, co oznaczałoby utratę szans na rozwój i nowe miejsca pracy w regionie.
SMR-y mogą również odegrać kluczową rolę w zastępowaniu wycofywanych mocy węglowych. Wraz z wygaszaniem kolejnych bloków węglowych, system elektroenergetyczny traci stabilne, regulowalne źródła energii. SMR-y, dzięki swojej mocy i możliwości pracy w trybie podstawowym, mogą wypełnić tę lukę, zapewniając nie tylko energię elektryczną, ale także ciepło dla lokalnych systemów ciepłowniczych.
To sprawia, że są one szczególnie atrakcyjne dla miast i regionów, które stoją przed wyzwaniem transformacji energetycznej.
Szansa dla polskiego łańcucha dostaw i eksportu kompetencji
SMR-y to nie tylko źródło energii, ale przede wszystkim impuls rozwojowy dla polskiego łańcucha dostaw i szansa na zdobycie pozycji lidera w Europie. Umowa podpisana 25 lutego 2026 roku pomiędzy OSGE a GE Vernova Hitachi Nuclear Energy, o wartości ponad 100 milionów dolarów, zakłada opracowanie polskiego projektu generycznego BWRX-300, który po standaryzacji będzie mógł być powielany przy kolejnych inwestycjach.
Polskie firmy, takie jak Polimex Mostostal, już podpisują umowy o współpracy w zakresie budowy SMR-ów w Europie Środkowo-Wschodniej.
Jak podkreślił wiceminister energii Wojciech Wrochna, standaryzacja oznacza niższe koszty jednostkowe, większą konkurencyjność i szansę na rozwój krajowych kompetencji. Polska może stać się poligonem startowym dla tej technologii, a jeśli sprawdzi się nad Wisłą, polskie firmy mogą zostać partnerami przy wdrażaniu SMR-ów w całej Unii Europejskiej. To otwiera przed polskim przemysłem możliwość eksportu nie tylko komponentów, ale także usług inżynieryjnych i doradczych.
Rozwój SMR-ów może również przyczynić się do odbudowy polskiego sektora stoczniowego i maszynowego, który w ostatnich dekadach stracił swoją dawną pozycję. Budowa reaktorów wymaga produkcji ogromnych ilości precyzyjnych komponentów, co może stać się motorem napędowym dla rodzimego przemysłu ciężkiego. Dzięki temu Polska może odzyskać część utraconych kompetencji technologicznych i stać się ważnym graczem w europejskim łańcuchu dostaw dla energetyki jądrowej.
Polska jako lider europejskiego atomu
Rozwój SMR-ów wpisuje się w szerszą strategię budowy polskiego bezpieczeństwa energetycznego we współpracy z partnerami z USA i Kanady. 9 czerwca 2026 roku ambasador USA Tom Rose stwierdził wprost, że Polska staje się europejskim liderem w rozwoju SMR, a Stany Zjednoczone i Polska wspólnie budują przyszłość bezpiecznej i odpornej energetyki. W lipcu 2026 roku minister energii Miłosz Motyka rozmawiał z kanadyjskimi partnerami o wykorzystaniu doświadczeń z budowy pierwszego na świecie komercyjnego reaktora BWRX-300 w Darlington.
Celem jest, aby Polska znalazła się w gronie państw wyznaczających europejski kierunek rozwoju tej technologii. Budowa pierwszych SMR-ów w Polsce ma być nie tylko inwestycją energetyczną, ale także politycznym sygnałem dla całej Europy, że atom w małej skali może być bezpiecznym, opłacalnym i ekologicznym źródłem energii. Polska, jako kraj o największym potencjale węglowym w Unii Europejskiej, ma szczególną motywację do poszukiwania alternatyw dla paliw kopalnych.
Współpraca z USA i Kanadą daje Polsce dostęp do najnowszych technologii i know-how, co przyspiesza proces wdrażania SMR-ów. Jednocześnie Polska staje się ważnym partnerem dla tych krajów w regionie Europy Środkowo-Wschodniej, co wzmacnia jej pozycję polityczną i gospodarczą. To inwestycja, która może przynieść korzyści nie tylko w postaci czystej energii, ale także w postaci umocnienia sojuszy i budowy nowych relacji międzynarodowych.
Wyzwania i ryzyka na drodze do komercyjnej eksploatacji
Projekt OSGE stoi przed poważnymi wyzwaniami. Na przełomie sierpnia i września 2026 roku spółka Orlen Synthos Green Energy zmaga się z problemami finansowymi i ryzykiem utraty płynności z powodu sporu między udziałowcami o kontrolę nad budową pierwszego reaktora we Włocławku. Synthos Green Energy przedłużyła termin płatności, ale sytuacja pozostaje napięta, a spółka tkwi w impasie od miesięcy.
Bez porozumienia między Orlenem a Synthosem, projekt może zostać opóźniony, co oznaczałoby utratę cennego czasu w wyścigu o pierwszeństwo wdrażania SMR-ów w Europie.
Do tego dochodzą kwestie formalne – mapa drogowa dla SMR-ów wciąż nie została oficjalnie przedstawiona, a system wsparcia państwa w postaci kontraktów różnicowych (CfD) wymaga notyfikacji przez Komisję Europejską. Proces licencyjny i regulacyjny może zająć lata, ponieważ przepisy dotyczące energetyki jądrowej są skomplikowane i wymagają spełnienia rygorystycznych norm bezpieczeństwa. W Polsce proces wydawania pozwoleń dla nowych technologii jądrowych jest jeszcze w fazie tworzenia, co dodatkowo wydłuża całą procedurę.
Pierwszy komercyjny start reaktora we Włocławku jest przewidywany na rok 2032, ale wiele może się zmienić w międzyczasie. Opóźnienia w budowie, wzrost kosztów lub zmiany w polityce energetycznej mogą przesunąć ten termin na później. Mimo tych przeszkód, polski przemysł konsekwentnie lobbuje za przyspieszeniem projektu, widząc w SMR-ach jedyną realną drogę do utrzymania konkurencyjności w świecie, w którym ceny energii będą decydować o przetrwaniu całych gałęzi gospodarki.
Fot. OSGE

