Transformacja energetyczna coraz częściej jest postrzegana nie tylko jako odpowiedź na zmiany klimatu, ale także jako projekt gospodarczy. 57 proc. Polaków uważa, że może ona obniżyć koszty ponoszone przez przemysł, stworzyć miejsca pracy w kraju i ograniczyć zależność od importowanych paliw. Jednocześnie 60 proc. kobiet i 53 proc. mężczyzn uznaje publiczne wydatki na przeciwdziałanie zmianom klimatu za dobrą inwestycję.
Wyniki badania przeprowadzonego przez Opinia24 pokazują, że argumenty ekonomiczne mogą być jednym z najważniejszych elementów społecznej debaty o zmianach w polskiej energetyce. Dla 57 proc. badanych transformacja oznacza możliwość jednoczesnego ograniczenia kosztów dla przemysłu, tworzenia polskich miejsc pracy oraz zmniejszenia zależności od importu paliw. Tak samo odpowiada 57 proc. kobiet i 57 proc. mężczyzn, co oznacza, że w tym przypadku różnica między płciami praktycznie nie występuje.
To istotne, ponieważ transformacja energetyczna zmienia znacznie więcej niż sam sposób produkcji prądu. Rozwój odnawialnych źródeł energii, sieci elektroenergetycznych, magazynów energii, baterii, pomp ciepła czy elektromobilności tworzy jednocześnie nowe rynki dla producentów urządzeń, firm inżynieryjnych, dostawców komponentów i przedsiębiorstw świadczących usługi technologiczne. Jeżeli odpowiednia część tych inwestycji będzie realizowana przez firmy działające w Polsce, transformacja może oznaczać nie tylko zmianę miksu energetycznego, lecz także rozwój krajowych kompetencji przemysłowych.
Czysty przemysł ma więcej zwolenników niż energetyka oparta na węglu
Ponad połowa ankietowanych uważa, że Polska powinna rozwijać przemysł oparty na odnawialnych źródłach energii. Takiego kierunku chce 50 proc. mężczyzn i 53 proc. kobiet. Jednocześnie odpowiedzi dotyczące energetyki węglowej pokazują, że poparcie dla tego modelu nie znika, ale jest wyraźnie niższe wśród najmłodszych respondentów.
W grupie osób w wieku od 18 do 29 lat rozwój przemysłu opartego na węglu popiera 37 proc. badanych. W kolejnych grupach wiekowych odsetek ten rośnie, osiągając 44 proc. wśród osób mających co najmniej 60 lat. Nie oznacza to jednak, że starsi Polacy są jednocześnie przeciwnikami transformacji. W części odpowiedzi sytuacja wygląda wręcz odwrotnie.
To właśnie osoby po 60 roku życia najczęściej postrzegają transformację jako szansę gospodarczą. W tej grupie uważa tak 63 proc. respondentów. Najniższy wynik odnotowano natomiast wśród trzydziestolatków, gdzie transformację jako szansę dla gospodarki wskazało 47 proc. badanych. Różnica między tymi grupami wynosi więc 16 pkt proc.
Trzydziestolatkowie są najbardziej niezdecydowani
Rozkład odpowiedzi pokazuje, że nie da się sprowadzić stosunku Polaków do transformacji energetycznej do prostego konfliktu pokoleniowego. Najmłodsi respondenci stosunkowo często popierają rozwój czystego przemysłu, a jednocześnie właśnie w grupie 18 do 29 lat poparcie dla przemysłu opartego na węglu jest najniższe. Z drugiej strony osoby po 60 roku życia częściej niż inne grupy widzą w transformacji konkretną szansę gospodarczą, mimo że częściej opowiadają się również za utrzymaniem przemysłu opartego na węglu.
Najbardziej charakterystyczne są odpowiedzi trzydziestolatków. W grupie od 30 do 39 lat tylko 47 proc. respondentów dostrzega gospodarcze korzyści transformacji. W pytaniu dotyczącym publicznych wydatków na przeciwdziałanie zmianom klimatu pozytywnie ocenia je 48 proc. osób w tym wieku, a 18 proc. nie potrafiło jednoznacznie odpowiedzieć. Dla porównania, w grupie 60+ odpowiedź „nie wiem” wskazało zaledwie 7 proc. badanych.
Oznacza to, że niższe poparcie wśród trzydziestolatków nie musi być równoznaczne z większym sprzeciwem wobec transformacji. Część tej grupy może po prostu nie mieć jeszcze wyrobionego stanowiska dotyczącego tego, czy publiczne pieniądze przeznaczane na politykę klimatyczną przynoszą gospodarce wymierne korzyści.
Kobiety częściej pozytywnie oceniają wydatki klimatyczne
Wyraźniejsza różnica między kobietami i mężczyznami pojawia się przy ocenie publicznych pieniędzy przeznaczanych na przeciwdziałanie zmianom klimatu. Za dobrą inwestycję uważa je 60 proc. kobiet oraz 53 proc. mężczyzn. Oznacza to różnicę 7 pkt proc., podczas gdy przy ocenie samego gospodarczego potencjału transformacji obie grupy odpowiedziały praktycznie identycznie.
Także tutaj wiek wpływa na odpowiedzi w sposób bardziej skomplikowany, niż sugerowałby prosty podział na młodszych zwolenników i starszych sceptyków. Najwyższe poparcie dla publicznych inwestycji związanych z przeciwdziałaniem zmianom klimatu odnotowano wśród osób mających co najmniej 60 lat. Tak odpowiada 62 proc. tej grupy. Wśród respondentów w wieku od 50 do 59 lat odsetek wynosi 59 proc.
Najniższy wynik ponownie pojawia się wśród osób w wieku 30 do 39 lat. Tylko 48 proc. z nich uważa wydatki na przeciwdziałanie zmianom klimatu za dobrą inwestycję. Jednocześnie 18 proc. nie ma w tej sprawie zdania. To ważna różnica w stosunku do grupy 60+, w której niezdecydowanych jest 7 proc. ankietowanych.
Polska ma już przemysł, który może zarabiać na transformacji
Właśnie na tym gospodarczym wymiarze koncentruje się kampania Clean Tech Fundacji We Did It. Jej założeniem jest pokazanie firm działających w Polsce oraz technologii i kompetencji, które już dziś są związane z transformacją energetyczną. Wśród prezentowanych obszarów znajdują się między innymi technologie sieciowe, magazynowanie energii, baterie, pompy ciepła, elektromobilność, kolej oraz recykling.
Nie chodzi przy tym wyłącznie o firmy kontrolowane przez polski kapitał. Istotnym elementem kampanii jest pokazanie przedsiębiorstw działających w Polsce, w których krajowe zespoły inżynierskie, produkcyjne i menedżerskie uczestniczą w tworzeniu technologii, produktów i miejsc pracy. Z punktu widzenia gospodarki znaczenie ma bowiem nie tylko pochodzenie właściciela, ale również to, jaka część wartości dodanej, kompetencji i zatrudnienia powstaje w kraju.
– Pierwsza odsłona ruchu społecznego We Did It In Poland prezentowała konkretne innowacje z naszego rynku oraz stojące za nimi firmy i zespoły oraz wspaniały dorobek, z którego możemy być dumni jako Polki i Polacy. Bardzo dobry odbiór kampanii w kraju i za granicą zachęcił nas do kontynuowania tej pracy i pokazywania najlepszych osiągnięć w poszczególnych sektorach polskiej gospodarki. Po Fin Techu przyszła kolej na Clean Tech i obecnie skupiamy się na rozwiązaniach z Polski dla energetyki, transportu i nowoczesnego przemysłu. Na stronie kampanii pokazujemy firmy rozwijające między innymi technologie sieciowe, magazyny energii, baterie, pompy ciepła, elektromobilność, kolej i recykling, a baza pozostaje otwarta na kolejne zgłoszenia – mówi Olga Kozierowska, prezeska Fundacji We Did It.
Gra toczy się o miejsce Polski w łańcuchach dostaw
Rozwój czystych technologii może mieć dla polskiej gospodarki znaczenie znacznie większe niż samo zwiększenie udziału OZE w produkcji energii. Wraz z transformacją powstaje zapotrzebowanie na urządzenia, komponenty, usługi projektowe, automatykę, systemy sterowania, rozwiązania dla sieci, technologie magazynowania oraz specjalistyczne kompetencje. Im większa część tego rynku zostanie obsłużona przez przedsiębiorstwa działające w Polsce, tym większa wartość związana z transformacją pozostanie w krajowej gospodarce.
Dotyczy to również dostawców funkcjonujących głębiej w łańcuchu przemysłowym. Rozwój nowych sektorów może oznaczać zamówienia nie tylko dla producenta końcowego urządzenia, ale także dla firm dostarczających materiały, elektronikę, oprogramowanie, usługi inżynieryjne, logistykę czy serwis. W dłuższej perspektywie może to budować kompetencje, które później można wykorzystywać również na rynkach zagranicznych.
Fundacja We Did It chce wykorzystać kampanię Clean Tech właśnie do pokazania takich przedsiębiorstw. Na stronie kampanii powstaje baza firm działających w obszarze czystych technologii, a organizatorzy pozostawili możliwość zgłaszania kolejnych przedsiębiorstw, które powinny zostać w niej uwzględnione.
Kampania ma zmienić sposób rozmowy o transformacji
Clean Tech jest kontynuacją wcześniejszej kampanii We Did It In Poland, która skupiała się na prezentowaniu polskich innowacji oraz firm i zespołów stojących za ich rozwojem. Tym razem punkt ciężkości został przesunięty na energetykę, transport i nowoczesny przemysł oraz na pytanie, jak transformacja może przełożyć się na konkurencyjność polskich przedsiębiorstw.
Badanie Opinia24 pokazuje, że dla znacznej części społeczeństwa odpowiedź na to pytanie nie musi być związana wyłącznie z ochroną klimatu. Obniżenie kosztów przemysłu, nowe miejsca pracy oraz mniejsza zależność od importowanych paliw tworzą argumentację gospodarczą, która trafia zarówno do kobiet, jak i mężczyzn. Jednocześnie różnice między grupami wiekowymi pokazują, że poparcie dla transformacji nie jest prostą funkcją wieku i wymaga bardziej precyzyjnego opisywania jej skutków.
Jeżeli transformacja ma stać się dla Polski również projektem przemysłowym, kluczowe będzie nie tylko tempo budowy nowych źródeł energii, lecz także to, kto dostarczy urządzenia, technologie i usługi potrzebne do ich funkcjonowania. W tym ujęciu rozwój krajowych kompetencji może decydować o tym, czy transformacja będzie przede wszystkim kosztem ponoszonym przez gospodarkę, czy również źródłem nowych inwestycji, miejsc pracy i wartości pozostającej w Polsce.
Badanie zostało zrealizowane przez Opinia24 w lipcu 2026 roku metodami CAWI i CATI na reprezentatywnej próbie 1001 dorosłych Polek i Polaków.

