Urenco wyprodukowało pierwszą komercyjną partię uranu LEU+. Zachodni rynek paliwa jądrowego zyskuje nowe możliwości

Urenco USA wyprodukowało pierwszy komercyjny cylinder uranu o wzbogaceniu LEU+. To pierwszy taki komercyjny produkt w zachodnim łańcuchu dostaw paliwa jądrowego. Surowiec może być wykorzystywany w części obecnie działających reaktorów wodnych oraz w zaawansowanych konstrukcjach jądrowych. Może też stanowić materiał wejściowy do produkcji paliwa HALEU, potrzebnego niektórym projektom reaktorów nowej generacji.

Produkcja została zrealizowana w zakładzie National Enrichment Facility w Eunice w stanie Nowy Meksyk. Informację ogłoszono 2 listopada 2026 roku. Nie oznacza ona jednak, że powstało już paliwo gotowe do załadowania do reaktora ani że Urenco uruchomiło nowy typ elektrowni jądrowej. Wyprodukowany cylinder zawiera sześciofluorek uranu po procesie wzbogacania. Zanim materiał stanie się elementem paliwowym, musi przejść kolejne etapy przetwarzania i produkcji. urenco.com +1

Czym jest LEU+ i czym różni się od paliwa stosowanego obecnie?

Uran występujący w przyrodzie składa się przede wszystkim z dwóch izotopów: uranu 238 i uranu 235. Ten drugi jest izotopem rozszczepialnym, który odgrywa zasadniczą rolę w podtrzymywaniu reakcji łańcuchowej w większości komercyjnych reaktorów energetycznych. W uranie naturalnym zawartość U 235 wynosi około 0,7 proc. Przed wykorzystaniem w typowych elektrowniach jądrowych surowiec musi zostać wzbogacony, czyli zwiększa się w nim udział tego izotopu.

W większości obecnie pracujących reaktorów wodnych stosuje się paliwo ze wzbogaceniem wynoszącym około 3 do 5 proc. U 235. LEU+, czyli low enriched uranium plus, oznacza uran wzbogacony w przedziale od 5 do 10 proc. Z kolei HALEU, czyli high assay low enriched uranium, zawiera od 10 do 20 proc. U 235. Wszystkie te rodzaje pozostają uranem nisko wzbogaconym w rozumieniu granicy 20 proc., ale wymagają odmiennych procedur technologicznych, licencyjnych i zabezpieczeń. urenco.com +1

Wyższe wzbogacenie pozwala umieścić w określonej ilości paliwa większy udział izotopu U 235. Może to umożliwić wydłużenie okresu pracy reaktora pomiędzy kolejnymi wymianami paliwa, zwiększenie elastyczności projektowania rdzenia albo uzyskanie innych parametrów eksploatacyjnych. Nie oznacza jednak automatycznie, że każdy reaktor może przyjąć paliwo LEU+. Konstrukcja reaktora, projekt zestawów paliwowych, parametry neutronowe i warunki licencji muszą dopuszczać stosowanie materiału o takim wzbogaceniu.

Dla istniejących elektrowni wodnych Urenco wskazuje przede wszystkim możliwość wydłużenia cykli pracy. Rzadsze postoje na wymianę paliwa mogą ograniczać koszty obsługi i utrzymania oraz zwiększać czas, w którym elektrownia produkuje energię. Zastosowanie paliwa o wyższym wzbogaceniu wymaga jednak odpowiednich analiz bezpieczeństwa i zatwierdzenia przez właściwe organy regulacyjne. urenco.com +1

Pierwszy cylinder to jeszcze nie gotowe paliwo dla elektrowni

Wzbogacanie uranu jest tylko jednym z etapów produkcji paliwa jądrowego. W zakładzie Urenco powstaje sześciofluorek uranu, oznaczany symbolem UF6. Jest to związek chemiczny, który w odpowiednich warunkach może występować w postaci gazowej i dzięki temu nadaje się do separacji izotopów w wirówkach.

Po zakończeniu wzbogacania materiał musi trafić do zakładu konwersji i produkcji paliwa. Tam przekształca się go w dwutlenek uranu, z którego wytwarzane są ceramiczne pastylki. Pastylki umieszcza się w metalowych rurkach, czyli prętach paliwowych. Następnie pręty łączy się w zestawy paliwowe dostosowane do konstrukcji konkretnego reaktora.

Dlatego informacja o pierwszym komercyjnym cylindrze LEU+ dotyczy uruchomienia nowej możliwości na etapie wzbogacania, a nie zakończenia całego procesu produkcyjnego. Według informacji przekazanych serwisowi Nuclear News przez przedstawiciela Urenco pierwsza partia przeznaczona dla klienta ma zostać wysłana wraz z kolejnymi cylindrami późną wiosną 2027 roku. Firma nie ujawniła dotąd dokładnego poziomu wzbogacenia ani masy materiału w pierwszym cylindrze.

W Stanach Zjednoczonych istnieją już zakłady przygotowane do produkcji paliwa o wzbogaceniu wyższym niż 5 proc. W lutym 2024 roku Global Nuclear Fuel Americas, spółka należąca do GE Vernova, uzyskała zgodę regulatora na wytwarzanie paliwa o wzbogaceniu do 8 proc. U 235. W maju 2026 roku odpowiednie rozszerzenie licencji otrzymał zakład Framatome w Richland w stanie Waszyngton. Firma zapowiada rozpoczęcie produkcji paliwa LEU+ w 2027 roku.

Oznacza to, że rozwój dostaw LEU+ wymaga równoległego przygotowania kilku części łańcucha przemysłowego. Sama zdolność wzbogacania nie wystarczy, jeśli nie ma odpowiednich instalacji do konwersji, produkcji pastylek i zestawów paliwowych, a także zatwierdzonych procedur transportu oraz wykorzystania paliwa w konkretnym reaktorze.

LEU+ może pomóc w rozwoju reaktorów nowej generacji

Wyższe wzbogacenie uranu jest istotne dla części zaawansowanych projektów jądrowych, w tym małych reaktorów modułowych i mikroreaktorów. Nie wszystkie takie konstrukcje potrzebują jednak tego samego rodzaju paliwa. Część może pracować na LEU+, inne wymagają HALEU, czyli uranu wzbogaconego powyżej 10 proc.

W przypadku wielu projektów zaawansowanych reaktorów dostępność paliwa stanowi jedno z ograniczeń komercjalizacji. Nawet jeśli konstrukcja reaktora przejdzie testy techniczne i uzyska wymagane zezwolenia, inwestor musi mieć zapewnione dostawy odpowiedniego materiału. Rozwijanie produkcji LEU+ pozwala więc przygotować część infrastruktury potrzebnej do obsługi nowych technologii.

Urenco wskazuje również na możliwość wykorzystania LEU+ jako surowca wejściowego do produkcji HALEU. Materiał o wyższym początkowym wzbogaceniu może ograniczyć ilość dodatkowej pracy separacyjnej potrzebnej do osiągnięcia docelowych parametrów. Nie oznacza to jednak, że LEU+ jest już paliwem HALEU. Do uzyskania tego drugiego potrzebny jest dalszy proces wzbogacania oraz odpowiednie instalacje i zezwolenia.

Różnica ma znaczenie również z punktu widzenia bezpieczeństwa i regulacji. Wzbogacenie powyżej 10 proc. oznacza wejście w kategorię HALEU, która podlega odrębnym wymaganiom. Nie można zatem traktować całego zakresu od 5 do 20 proc. jako jednego produktu dostępnego w tych samych warunkach technologicznych i prawnych.

Urenco zwiększa moce produkcyjne w Stanach Zjednoczonych

Zakład National Enrichment Facility w Nowym Meksyku rozpoczął działalność w 2010 roku. Obecnie ma roczną zdolność wzbogacania na poziomie 4,3 mln jednostek pracy rozdzielania, oznaczanych skrótem SWU. Według Urenco odpowiada to około jednej trzeciej obecnego zapotrzebowania Stanów Zjednoczonych na usługi wzbogacania uranu.

SWU nie oznacza masy wyprodukowanego uranu. To jednostka określająca nakład pracy separacyjnej potrzebny do uzyskania materiału o określonym poziomie wzbogacenia. Im wyższy udział U 235 w produkcie końcowym, tym więcej pracy separacyjnej potrzeba, aby otrzymać daną ilość materiału z uranu o niższym wzbogaceniu.

Urenco prowadzi już program zwiększania mocy zakładu o 700 tys. SWU. W październiku 2026 roku firma informowała o uruchomieniu szóstej z ośmiu planowanych nowych kaskad wirówek. Kolejny etap ma być znacznie większy. W czerwcu 2026 roku spółka ogłosiła inwestycję obejmującą dodatkowe 2,1 mln SWU rocznej zdolności wzbogacania. Budowa nowego zakładu ma rozpocząć się w 2029 roku, a pierwsze kaskady mają rozpocząć produkcję w 2032 roku. Kolejne będą instalowane do 2036 roku.

Po zakończeniu rozbudowy Urenco USA chce dysponować zdolnością przekraczającą 7 mln SWU rocznie. Nowa infrastruktura ma umożliwiać produkcję zarówno standardowego uranu nisko wzbogaconego, jak i LEU+. Firma zapowiada, że inwestycja zwiększy dostępność usług wzbogacania dla amerykańskich elektrowni i projektów reaktorów zaawansowanych.

Zachodni łańcuch dostaw ogranicza zależność od Rosji

Rozwój amerykańskich zdolności wzbogacania ma również wymiar geopolityczny. Przez lata Stany Zjednoczone korzystały z dostaw wzbogaconego uranu z Rosji. Według amerykańskiego Departamentu Energii Rosja odpowiadała za około 20 do 25 proc. importowanego przez USA wzbogaconego uranu. W 2024 roku przyjęto przepisy zakazujące importu rosyjskiego nisko wzbogaconego uranu do końca 2040 roku, z możliwością stosowania czasowych odstępstw.

Ograniczenie dostaw z Rosji zwiększyło presję na rozwój krajowych i sojuszniczych mocy produkcyjnych. Wzbogacanie uranu jest jednym z najbardziej skoncentrowanych etapów całego łańcucha paliwowego. Budowa nowych zakładów wymaga zaawansowanej technologii, specjalistycznego personelu, wieloletnich inwestycji i rozbudowanego systemu kontroli bezpieczeństwa.

W tym kontekście produkcja LEU+ przez Urenco USA ma znaczenie wykraczające poza pojedynczą partię materiału. Pokazuje, że zachodni dostawca uruchomił komercyjną produkcję uranu o wzbogaceniu wyższym niż standardowe paliwo dla większości obecnych reaktorów. Jednocześnie sama firma podkreśla, że jej zakład jest częścią większego programu zwiększania dostępności paliwa dla amerykańskiej energetyki jądrowej.

Nie oznacza to jeszcze, że problem dostaw HALEU został rozwiązany. LEU+ może być jednym z etapów jego produkcji, ale nie zastępuje instalacji zdolnych do uzyskiwania wzbogacenia przekraczającego 10 proc. U 235. Amerykański Departament Energii prowadzi osobny program wspierania krajowych zdolności produkcji HALEU, ponieważ część projektowanych reaktorów zaawansowanych będzie wymagała właśnie takiego paliwa.

Pierwszy komercyjny cylinder LEU+ z zakładu Urenco USA jest zatem początkiem nowego etapu w zachodnim łańcuchu dostaw. Kolejnym sprawdzianem będzie dostarczenie materiału do zakładu produkującego paliwo, a następnie jego wykorzystanie w reaktorach, których konstrukcja i licencje dopuszczają takie wzbogacenie.

Podłącz się do źródła najważniejszych informacji z rynku energii i przemysłu

Podłącz się do źródła najważniejszych informacji z rynku energii i przemysłu