USA stawia na geotermię. Chcą wiercić 20 km w głąb Ziemi

Stany Zjednoczone ruszają z ofensywą geotermalną. Departament Energii wybrał 21 projektów, które mają przyspieszyć rozwój nowych technologii wydobywania ciepła z głębi Ziemi. Na badania terenowe i odwierty przeznaczono do 99 mln dolarów. Równolegle prywatne firmy uruchamiają pierwsze komercyjne instalacje, a jedna z nich chce sięgnąć nawet 20 km pod powierzchnię planety.

Energetyka geotermalna ma przewagę, której brakuje fotowoltaice i elektrowniom wiatrowym. Może produkować energię niezależnie od pory dnia, zachmurzenia czy siły wiatru. Ciepło zgromadzone pod powierzchnią Ziemi jest dostępne przez cały rok, a odpowiednio zaprojektowana instalacja może dostarczać energię elektryczną w sposób ciągły.

Przez lata rozwój tej technologii ograniczały jednak warunki geologiczne. Tradycyjne elektrownie geotermalne wymagają dostępu do odpowiednio gorących skał, wody i naturalnych systemów przepływu podziemnego. Takie miejsca nie występują wszędzie. W wielu regionach temperatura na dostępnych głębokościach jest zbyt niska, a wykonanie odwiertów i przygotowanie instalacji okazuje się kosztowne.

Nowe technologie mają zmienić tę sytuację. Firmy wykorzystują doświadczenia przemysłu naftowego i gazowego, w tym wiercenia kierunkowe oraz szczelinowanie hydrauliczne. Inne rozwijają urządzenia wykorzystujące fale milimetrowe do oddziaływania na skały na bardzo dużych głębokościach. Celem jest udostępnienie zasobów geotermalnych także w miejscach, w których dotychczas budowa elektrowni była nieopłacalna.

Waszyngton przeznacza pieniądze na 21 projektów

Jednym z najważniejszych sygnałów przyspieszenia amerykańskiego programu geotermalnego była konferencja Geothermal Rising Conference w Houston we wrześniu 2026 roku. Podczas wydarzenia Lauren Boyd, dyrektor Biura Geotermalnego w Departamencie Energii, przedstawiła plany zwiększenia skali wsparcia dla tej branży. Wystąpił również podsekretarz energii Kyle Haustveit.

Ogłosił wybór 21 projektów, które mają przeprowadzić testy terenowe technologii geotermalnych nowej generacji oraz odwierty poszukiwawcze. Pięć przedsięwzięć dotyczy testowania zaawansowanych systemów geotermalnych, a pozostałe 16 ma pomóc w rozpoznaniu i potwierdzeniu zasobów możliwych do wykorzystania przy produkcji energii.

Na pierwszy etap prac przewidziano do 99 mln dolarów. Dalsze finansowanie będzie zależeć od dostępności środków budżetowych, postępów projektów i spełnienia określonych warunków. Nie wszystkie wybrane przedsięwzięcia mają więc zagwarantowane pełne finansowanie. Ich wyniki będą jednak udostępniane w publicznej bazie danych geotermalnych, co ma ułatwić kolejne inwestycje i ograniczyć ryzyko poszukiwań.

Wśród uczestników programu znalazły się firmy rozwijające różne podejścia do wykorzystania ciepła Ziemi, w tym Fervo Energy i Quaise Energy. Rządowe wsparcie obejmuje zarówno sprawdzanie technologii w warunkach terenowych, jak i poszukiwanie nowych obszarów o odpowiednich parametrach geologicznych.

Utah pokazuje, że geotermia może już sprzedawać prąd

Jednym z najważniejszych miejsc na mapie amerykańskiej geotermii jest stan Utah. To tam firma Fervo Energy rozwija projekt Cape Station, wykorzystujący technologię zaawansowanych systemów geotermalnych, określaną skrótem EGS.

W przeciwieństwie do tradycyjnych elektrowni geotermalnych instalacje tego typu nie muszą polegać wyłącznie na naturalnych szczelinach i przepływach w skałach. Inżynierowie wykonują odpowiednio rozmieszczone odwierty, a następnie tworzą połączenia umożliwiające przepływ wody przez rozgrzane formacje skalne. Woda odbiera ciepło z głębi Ziemi i przekazuje je instalacji na powierzchni, gdzie energia cieplna jest wykorzystywana do produkcji prądu.

Fervo wykorzystuje przy tym rozwiązania znane z wydobycia gazu łupkowego, w tym wiercenia poziome i kontrolowane stymulowanie skał. Pozwala to tworzyć podziemne obszary wymiany ciepła tam, gdzie naturalne warunki nie zapewniają wystarczającego przepływu wody.

Projekt Cape Station osiągnął pierwszy przełomowy etap we wrześniu 2026 roku. 24 września instalacja została zsynchronizowana z siecią i rozpoczęła dostarczanie energii. Kilka dni później pierwszy blok o mocy netto 33 MW osiągnął komercyjny etap eksploatacji. To ważne wydarzenie, ponieważ nie chodzi już wyłącznie o eksperymentalny odwiert czy test technologii, lecz o instalację, która rzeczywiście sprzedaje energię elektryczną.

Pierwsza faza Cape Station ma obejmować około 100 MW mocy, podzielonej na trzy bloki po 33 MW. Kolejne 400 MW jest przygotowywane w ramach drugiego etapu, którego uruchomienie zaplanowano na 2028 rok. Cały projekt ma więc osiągnąć około 500 MW.

Odwierty przekraczają 3 kilometry

Fervo rozwija także technologię wiercenia, która ma obniżać koszty dostępu do gorących skał. W lutym 2026 roku firma poinformowała o wykonaniu odwiertu poszukiwawczego w stanie Utah na głębokość około 3,4 km w czasie krótszym niż 11 dni. Temperatura rozpoznanego zasobu przekraczała 290 stopni Celsjusza.

Odwiert powstał w ramach projektu Blanford. Firma określiła go jako najgorętszy odwiert w swojej dotychczasowej historii. Wyniki badań wskazały na potencjał zasobów geotermalnych liczony w gigawatach, choć ich pełne wykorzystanie wymaga kolejnych prac rozpoznawczych i inwestycji.

Takie rezultaty pokazują, jak ważne dla rozwoju geotermii jest wykorzystanie technologii przemysłu naftowego. Firmy dysponują już sprzętem, doświadczeniem i personelem pozwalającymi wykonywać głębokie odwierty. Nowym zadaniem jest dostosowanie tych rozwiązań do pozyskiwania energii cieplnej zamiast paliw kopalnych.

Quaise chce sięgnąć aż 20 km pod powierzchnię

Jeszcze bardziej ambitną technologię rozwija amerykańska firma Quaise Energy. Jej celem jest dotarcie do skał o temperaturze od 300 do 500 stopni Celsjusza na głębokościach, które są trudno dostępne dla konwencjonalnych wiertnic. W najbardziej zaawansowanym wariancie firma zakłada wiercenie nawet na głębokość 20 km.

Kluczowym elementem rozwiązania jest żyrotron, czyli urządzenie wytwarzające fale elektromagnetyczne o bardzo wysokiej częstotliwości. Fale milimetrowe mają umożliwiać rozgrzewanie i rozbijanie skał bez konieczności mechanicznego wiercenia w tradycyjny sposób. W założeniu technologia pozwoli pokonywać wyjątkowo twarde formacje skalne i docierać do zasobów ciepła, których nie można obecnie ekonomicznie wykorzystać.

Quaise nie dysponuje jeszcze komercyjnym odwiertem o głębokości 20 km. Firma informowała o demonstracji technologii w warunkach terenowych, podczas której udało się spenetrować ponad 100 metrów granitu. Docelowa głębokość i temperatury sięgające 500 stopni Celsjusza pozostają ambicją rozwojową, a nie osiągniętym parametrem działającej elektrowni.

Spółka przygotowuje projekt komercyjny w stanie Oregon. Jej technologią zainteresowali się również inwestorzy z sektora energetycznego. W lipcu 2026 roku japońska firma JERA poinformowała o inwestycji w Quaise i współpracy przy rozwoju projektu pierwszej komercyjnej elektrowni.

Geotermia może zmienić energetykę, ale nie zastąpi szybko ropy i gazu

Amerykańskie inwestycje pokazują, że geotermia przestaje być technologią ograniczoną do obszarów o wyjątkowo korzystnych warunkach geologicznych. Rozwój systemów EGS i wiercenia falami milimetrowymi może w przyszłości znacznie rozszerzyć obszar, na którym opłacalne będzie pozyskiwanie energii z wnętrza Ziemi.

Nie oznacza to jednak końca epoki ropy i gazu. Nawet jeśli nowe elektrownie geotermalne będą dostarczać energię przez całą dobę, ich budowa wymaga dużych nakładów kapitałowych, specjalistycznych odwiertów i dokładnego rozpoznania geologicznego. Koszty, trwałość podziemnych instalacji oraz możliwość powtarzania projektów na dużą skalę nadal wymagają potwierdzenia.

Potencjał technologii jest jednak na tyle duży, że zainteresowały się nią rządy, koncerny energetyczne i firmy technologiczne. Dla Stanów Zjednoczonych geotermia może stać się jednym z nowych źródeł stabilnej energii dla przemysłu i centrów danych. Najbliższe lata pokażą, czy eksperymentalne rozwiązania da się przekształcić w powtarzalny model budowy elektrowni o mocy setek megawatów.

Fot. Quaise Energy

Podłącz się do źródła najważniejszych informacji z rynku energii i przemysłu

Podłącz się do źródła najważniejszych informacji z rynku energii i przemysłu