Polski przemysł coraz mocniej odczuwa skutki wysokich cen energii elektrycznej. Sektory energochłonne tracą przewagę konkurencyjną wobec producentów z USA, Chin i części krajów Bliskiego Wschodu. Energetyka jądrowa została wpisana do strategii gospodarczej państwa jako fundament stabilnych dostaw energii dla przemysłu, transportu i gospodarki cyfrowej.
Koszt energii elektrycznej stał się jednym z najważniejszych czynników wpływających na decyzje inwestycyjne firm przemysłowych. Dotyczy to szczególnie hutnictwa, chemii, produkcji nawozów, przemysłu materiałowego i sektora bateryjnego.
Europejskie przedsiębiorstwa działają obecnie przy wyższych kosztach energii niż konkurenci ze Stanów Zjednoczonych. Amerykański przemysł korzysta z tańszego gazu ziemnego oraz rozbudowanej infrastruktury energetycznej. Chiny rozwijają nowe moce węglowe, odnawialne źródła energii i energetykę jądrową jednocześnie.
Polska znajduje się w trudniejszej sytuacji niż część państw Europy Zachodniej, ponieważ przez dekady opierała energetykę głównie na węglu. Rosnące koszty emisji CO2 zwiększyły koszty produkcji energii z elektrowni węglowych. Modernizacja systemu energetycznego stała się koniecznością gospodarczą, a nie wyłącznie elementem polityki klimatycznej.
Atom ma zapewnić stabilność systemu
Energetyka jądrowa została uznana za źródło stabilnej energii niezależnej od warunków pogodowych. Elektrownie atomowe pracują przez większość roku i mogą dostarczać energię dla przemysłu oraz dużych aglomeracji bez gwałtownych wahań produkcji.
To istotna różnica względem fotowoltaiki i energetyki wiatrowej, których produkcja zależy od pogody oraz rozbudowy magazynów energii i sieci przesyłowych.
Polska planuje budowę pierwszej elektrowni jądrowej na Pomorzu. Kolejne projekty mają powstać w następnych dekadach. Rząd zakłada, że atom stanie się jednym z filarów krajowego miksu energetycznego po 2040 roku.
Znaczenie tych inwestycji wykracza poza sam sektor energetyczny. Stabilna energia ma przyciągać inwestycje przemysłowe wymagające dużego i przewidywalnego zużycia energii elektrycznej.
Centra danych i AI zwiększają zapotrzebowanie na energię
Zmienia się struktura gospodarki i przemysłu. Coraz większe znaczenie mają centra danych, produkcja półprzewodników, sektor bateryjny oraz infrastruktura związana ze sztuczną inteligencją.
Nowoczesne centra danych zużywają ogromne ilości energii przez całą dobę. Podobnie wygląda sytuacja w przypadku fabryk baterii, zakładów chemicznych czy produkcji wodoru.
Państwa zdolne zapewnić stabilną i relatywnie tanią energię będą przyciągały inwestycje technologiczne. Z tego powodu energetyka zaczyna być postrzegana jako element bezpieczeństwa gospodarczego i przewagi przemysłowej.
Francja od lat wykorzystuje energetykę jądrową jako narzędzie wspierające przemysł. Niskie emisyjnie źródła energii pomagają utrzymywać konkurencyjność części sektorów przemysłowych i ograniczają zależność od importowanych paliw.
Polska energetyka wymaga ogromnych inwestycji
Budowa elektrowni jądrowych oznacza jednak wieloletni proces inwestycyjny oraz bardzo wysokie koszty finansowania. Polska równolegle musi modernizować sieci przesyłowe, rozwijać odnawialne źródła energii oraz budować magazyny energii i nowe moce gazowe.
Największym problemem pozostaje czas. Przemysł potrzebuje tańszej i stabilniejszej energii szybciej, niż powstaną pierwsze reaktory jądrowe.
Część przedsiębiorstw już ogranicza inwestycje lub przenosi produkcję poza Europę. Szczególnie narażone pozostają sektory energochłonne konkurujące cenowo na globalnym rynku.
Dodatkowym wyzwaniem jest finansowanie transformacji energetycznej. Rosnące koszty długu i wysokie stopy procentowe zwiększają koszty wielkich projektów infrastrukturalnych.
Atom nie rozwiąże wszystkich problemów energetycznych
Energetyka jądrowa może ograniczyć część problemów związanych z niestabilnością rynku energii, ale nie stanie się jedynym rozwiązaniem dla polskiej gospodarki.
System energetyczny będzie wymagał równoczesnego rozwoju wielu technologii. OZE pozostaną ważnym źródłem produkcji energii, szczególnie w okresach wysokiej generacji wiatrowej i słonecznej. Gaz ziemny nadal będzie pełnił funkcję stabilizującą system w okresie przejściowym.
Rosnące znaczenie będą miały także magazyny energii, cyfryzacja sieci oraz zarządzanie zużyciem energii przez przemysł.
Największą przewagą atomu pozostaje przewidywalność produkcji oraz możliwość stabilnego zasilania przemysłu przez dekady.
Konkurencyjność przemysłu zależy od energetyki
Polska wchodzi w okres rywalizacji o nowoczesne inwestycje przemysłowe. Produkcja baterii, centra danych, przemysł chemiczny i sektor półprzewodników będą rozwijane głównie tam, gdzie dostępna będzie stabilna infrastruktura energetyczna.
Kraje posiadające tanią energię będą przyciągały kapitał i nowe zakłady przemysłowe. Państwa z drogą i niestabilną energią będą stopniowo traciły część produkcji przemysłowej.
Dlatego debata o atomie przestała dotyczyć wyłącznie klimatu i bezpieczeństwa energetycznego. Dotyczy przyszłości przemysłu, inwestycji i pozycji gospodarczej Polski w Europie.
Fot. Pixabay