Gmina Odolanów w południowej Wielkopolsce buduje magazyn wodorowy o pojemności 3 MWh, który stanie przy szkole podstawowej zarządzającej krytą pływalnią. Instalacja w formie dwóch przenośnych kontenerów będzie ogrzewać wodę w basenie, a nadwyżki zasilą inne obiekty komunalne. Gmina otrzymała 30 milionów złotych dofinansowania z KPO na projekt, który ma uniezależnić samorząd od wahań cen gazu.
- Magazyn będzie opierać się na zielonym wodorze powstającym w procesie elektrolizy wody przy wykorzystaniu energii z lokalnych instalacji fotowoltaicznych. W godzinach największego nasłonecznienia nadwyżki prądu zostaną przekierowane do elektrolizera, który rozkłada wodę na wodór i tlen – surowiec magazynowany w kontenerach będzie można wykorzystać wieczorem, w pochmurne dni, a nawet po kilku miesiącach, co odróżnia tę technologię od baterii litowo-jonowych.
- W ramach szerszego przedsięwzięcia w trzech gminach (Odolanów, Przygodzice, Sulmierzyce) powstanie ponad 1480 instalacji fotowoltaicznych na budynkach mieszkalnych i użyteczności publicznej oraz 1050 magazynów energii. W samej gminie Odolanów zaplanowano 672 instalacje PV i 449 magazynów energii – a przez pierwsze trzy lata to samorząd będzie właścicielem systemów na prywatnych posesjach, a mieszkańcy pokryją jedynie 10 procent wartości instalacji.
- Kryta pływalnia w Odolanowie od lat generowała wysokie koszty ogrzewania gazem, szczególnie uciążliwe w ostatnich latach gdy ceny surowca systematycznie rosły. Magazyn wodorowy ma dostarczać energię znacząco tańszą niż gazowe ogrzewanie, a wstępny koszt inwestycji oszacowano na nieco ponad milion złotych – budowa ma ruszyć w najbliższych miesiącach.
W południowej Wielkopolsce, na terenie gminy Odolanów, realizowany jest projekt, który jeszcze kilka lat temu funkcjonował wyłącznie w planach badawczych i strategiach unijnych. Przedstawiciele samorządu ogłosili budowę magazynu wodorowego o pojemności 3 MWh, który stanie przy szkole podstawowej zarządzającej krytą pływalnią. Instalacja, zaprojektowana w formie dwóch przenośnych kontenerów, posłuży przede wszystkim do ogrzewania wody w basenie, a nadwyżki energii będą mogły zasilać inne obiekty komunalne, w tym pozostałe szkoły oraz spółki gminne.
Burmistrz Gminy i Miasta Odolanów Marcin Szorski wyjaśnił, że magazyn będzie opierać się na zielonym wodorze, który powstanie w procesie elektrolizy wody przy wykorzystaniu energii z odnawialnych źródeł . W uproszczeniu instalacja ma działać jak ogromny, długodziałający akumulator gromadzący prąd wyprodukowany przez lokalne instalacje fotowoltaiczne, przy czym ekologiczny charakter przedsięwzięcia polega na braku emisji dwutlenku węgla podczas produkcji wodoru.
Środki na budowę magazynu wodorowego pochodzą z działania „Demonstracyjne projekty inwestycyjne realizowane przez społeczności energetyczne” w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO). Gmina Odolanów, pełniąca rolę lidera projektu klastra energetycznego, otrzymała 30 milionów złotych, podczas gdy łączna wartość dofinansowania dla trzech gmin – Odolanowa, Przygodzic i Sulmierzyc – wynosi 50 milionów złotych.
W ramach szerszego przedsięwzięcia w trzech samorządach powstanie ponad 1480 instalacji fotowoltaicznych na budynkach mieszkalnych i użyteczności publicznej oraz 1050 magazynów energii . W samej gminie Odolanów zaplanowano 672 instalacje PV i 449 magazynów energii . Urzędnicy podkreślają, że dzięki magazynowi wodorowemu nadmiar wyprodukowanej energii z OZE będzie można przechowywać długoterminowo, co pozwoli uniezależnić się od zewnętrznych dostawców w sytuacji niestabilnych cen gazu, ropy i węgla.
Dlaczego teraz?
Kryta pływalnia w Odolanowie, zarządzana przez miejscową szkołę podstawową, od lat generuje wysokie koszty ogrzewania wody i powietrza. Dotychczasowe ogrzewanie gazowe stało się szczególnie uciążliwe dla budżetu gminy w ostatnich latach, gdy ceny surowca systematycznie rosły. Burmistrz Marcin Szorski przyznał, że trwają jeszcze dokładne szacunki oszczędności, ale już teraz wiadomo, że energia z zielonego wodoru będzie znacząco tańsza niż ogrzewanie gazem.
Magazyn wodorowy ma także pełnić funkcję stabilizującą dla całego lokalnego systemu energetycznego. W godzinach największego nasłonecznienia, gdy instalacje fotowoltaiczne produkują więcej energii niż wynosi bieżące zapotrzebowanie, nadwyżki zostaną przekierowane do elektrolizera, który rozkłada wodę na wodór i tlen. Wodór będzie magazynowany w kontenerach, a w okresach zwiększonego zapotrzebowania – na przykład wieczorem lub w pochmurne dni – przetwarzany z powrotem na energię elektryczną lub wykorzystywany bezpośrednio do ogrzewania wody w basenie.
Wstępny koszt magazynu wodorowego po rynkowym rozpoznaniu oszacowano na nieco ponad milion złotych. Burmistrz Szorski zapowiedział, że inwestycja powstanie w ciągu najbliższych miesięcy. Przed ogłoszeniem przetargów trwają jednak jeszcze prace nad specyfikacją techniczną urządzeń oraz procedurami odbioru instalacji.
W odróżnieniu od standardowych magazynów energii opartych na bateriach litowo-jonowych, które przechowują energię przez kilka do kilkunastu godzin, magazyn wodorowy umożliwia długoterminowe gromadzenie energii – od dni do nawet kilku miesięcy. To kluczowa zaleta w przypadku energii słonecznej, której produkcja jest sezonowa i znacznie wyższa latem niż zimą. Latem nadwyżki energii można przekształcić w wodór i wykorzystać w okresie zimowym, gdy produkcja z PV spada, a zapotrzebowanie na ogrzewanie rośnie.
Niezależność energetyczna jako cel strategiczny
Burmistrz Szorski podkreślił, że oprócz ekologii i dekarbonizacji, kluczowym założeniem projektu jest niezależność energetyczna. Ceny energii drastycznie rosną, a gminne budżety mają coraz większy problem, żeby udźwignąć koszty utrzymania infrastruktury – szkół, zakładów komunalnych, wodociągów. Dążenie do produkcji i magazynowania energii we własnym zakresie jest odpowiedzią na te wyzwania.
Projekt klastra energetycznego trzech gmin zakłada nie tylko budowę instalacji OZE i magazynów, ale także działania edukacyjne skierowane do mieszkańców, w tym organizację spotkań informacyjnych dotyczących odnawialnych źródeł energii i ich wykorzystania . Władze samorządowe podkreślają, że celem jest nie tylko dostarczenie infrastruktury, ale także zmiana świadomości lokalnej społeczności w zakresie zarządzania energią.
W ramach projektu realizowanego w Odolanowie przyjęto nietypowy model własnościowy instalacji. Przez pierwsze trzy lata od momentu montażu to gmina będzie właścicielem systemów fotowoltaicznych i magazynów energii zamontowanych na prywatnych posesjach mieszkańców . Mieszkańcy staną się użytkownikami instalacji, ale nie będą ponosić kosztów serwisu ani napraw, które w okresie trwałości projektu spoczywają na samorządzie. Mieszkańcy pokryją jedynie 10 procent wartości instalacji, podczas gdy pozostałe 90 procent sfinansuje KPO.
Model ten wzbudza zainteresowanie w skali ogólnopolskiej, ponieważ odwraca tradycyjne role inwestora i użytkownika. Gmina, jako właściciel instalacji, ma możliwość nadzorowania ich pracy i zbierania danych o efektywności, a po upływie trzech lat instalacje przechodzą na własność mieszkańców. Władze samorządowe liczą, że to rozwiązanie stanie się wzorem dla innych gmin w Polsce.
Znaczenie dla regionu
Projekt realizowany w Odolanowie jest jednym z pierwszych tego typu przedsięwzięć w Wielkopolsce i w skali kraju. Wodorowy magazyn energii, instalacje fotowoltaiczne oraz magazyny energii tworzą pierwszy Mikroregion Energetyczny w południowej Wielkopolsce . Dla okolicznych mieszkańców oznacza to nie tylko niższe rachunki za energię, ale także większe bezpieczeństwo energetyczne dzięki lokalnym źródłom zasilania. Magazyn wodorowy w Odolanowie jest przykładem praktycznego wdrożenia technologii, która w Polsce wciąż znajduje się na wczesnym etapie komercjalizacji. O ile elektrolizery i ogniwa paliwowe są od lat stosowane w przemyśle i transporcie, o tyle ich zastosowanie w lokalnym systemie energetycznym na poziomie gminy stanowi nowość. Sukces lub porażka tego projektu będzie uważnie obserwowana przez samorządy w całej Polsce, które rozważają podobne inwestycje.
Fot. Freepik