W ostatnim dniu kwietnia 2026 roku Polska i Stany Zjednoczone podpisały w Warszawie umowę o Ramowych Zasobach Surowców Krytycznych. To pierwsze takie porozumienie Unii Europejskiej z USA, dotyczące całego łańcucha dostaw – od wydobycia, przez przetwarzanie, aż po recykling. Amerykanie poparli też polskie aspiracje do stałego członkostwa w G20. Pakt ma na celu dywersyfikację dostaw i uniezależnienie się od dominującej pozycji Chin w kluczowych minerałach.
Podczas spotkania wiceminister klimatu i środowiska Krzysztof Galos oraz podsekretarz stanu Allison Hooker podpisali umowę o Ramowych Zasobach Surowców Krytycznych (Critical MineralsFramework). Dotyczy ona zabezpieczenia łańcuchów dostaw surowców krytycznych, w tym metali ziem rzadkich, na etapie wydobycia, przetwarzania i recyklingu. Ministerstwo zwraca uwagę, że Polska jest pierwszym krajem UE, który zawarł taką umowę ramową ze Stanami Zjednoczonymi. Komisarz UE ds. handlu i bezpieczeństwa gospodarczego MarošŠefčovič podpisał odpowiednią umowę w imieniu Unii Europejskiej w Waszyngtonie 24 kwietnia 2026 roku.
Media o porozumieniu
Wydarzenie to odnotowały zagraniczne media podkreślając, że Polska i Stany Zjednoczone podpisały strategiczne memorandum o porozumieniu w sprawie surowców krytycznych, zobowiązując oba kraje do zacieśnienia współpracy w całym łańcuchu dostaw surowców mineralnych, od wydobycia i przetwarzania aż po recykling. Jednocześnie Waszyngton kontynuuje rozbudowę sieci sojuszniczych partnerów w zakresie surowców mineralnych. Głównym celem partnerstwa jest dywersyfikacja łańcucha dostaw. Oba rządy wyraźnie określają porozumienie, jako narzędzie zapobiegające wykorzystywaniu dostępu do minerałów jako formy nacisku politycznego.
Przejrzysty rynek
Polsko – amerykański pakt ma na celu zbudowanie tego, co obie strony określają mianem przejrzystego rynku, oraz zmniejszenie zależności od dostawców z jednego źródła – sformułowanie to odzwierciedla wspólne obawy dotyczące dominującej pozycji Chin w wielu kluczowych łańcuchach dostaw minerałów.
Porozumienie odnosi się również do barier finansowych i regulacyjnych, które historycznie spowalniały rozwój projektów wydobywczych. Oba rządy zobowiązały się do mobilizacji wsparcia inwestycyjnego i usprawnienia procesów wydawania pozwoleń.
Poza wydobyciem pierwotnym, oba kraje zainwestują w technologie recyklingu, mające na celu odzyskiwanie cennych metali ze złomu i odpadów, odzwierciedlając rosnącą świadomość, że podejście oparte na gospodarce o obiegu zamkniętym musi uzupełniać nowe wydobycie, aby zaspokoić długoterminowe zapotrzebowanie na surowce mineralne. Polski rząd uznał zacieśnienie współpracy ze strategicznymi partnerami za kluczowy priorytet narodowy, zaznaczając, że umowa jest zgodna z krajową polityką surowcową.
Bezpieczeństwo i obrona
Obie delegacje świętowały silne partnerstwo w dziedzinie bezpieczeństwa i obrony między Polską a Stanami Zjednoczonymi. Umawiające się strony, potwierdziły swoje zaangażowanie na rzecz zacieśnienia współpracy w dziedzinie bezpieczeństwa, w tym w zakresie wzajemnej samoobrony i odstraszania, oraz zobowiązały się do poszukiwania nowych możliwości pogłębienia transatlantyckiej współpracy w zakresie przemysłu obronnego, która wzmocni interoperacyjność oraz zwiększy zdolności obronne Polski i stworzy perspektywy gospodarcze dla obu krajów. Oba kraje uznały znaczenie silnego i sprawnego polskiego wojska.
Obieg zamknięty
Podkreślono, że zawarte porozumienie odnosi się również do barier finansowych i regulacyjnych, które historycznie spowalniały rozwój projektów wydobywczych.
Oba rządy zobowiązały się do mobilizacji wsparcia inwestycyjnego i usprawnienia procesów wydawania pozwoleń. Poza wydobyciem pierwotnym, oba kraje zainwestują w technologie recyklingu, mające na celu odzyskiwanie cennych metali ze złomu i odpadów, odzwierciedlając rosnącą świadomość, że podejście oparte na gospodarce o obiegu zamkniętym musi uzupełniać nowe wydobycie, aby zaspokoić długoterminowe zapotrzebowanie na surowce mineralne.
Oba kraje potwierdziły swoje zaangażowanie na rzecz zacieśnienia współpracy w zakresie bezpieczeństwa energetycznego. Polska i Stany Zjednoczone omówiły możliwości wzmocnienia silnego partnerstwa w zakresie bezpieczeństwa energetycznego, w tym poprzez bezpieczne dostawy skroplonego gazu ziemnego (LNG) do regionu oraz wsparcie dla projektów z zakresu energetyki jądrowej dla celów cywilnych z firmami amerykańskimi w celu zwiększenia produkcji energii w Polsce. Obie strony zobowiązały się do współpracy w celu zapewnienia Polsce i regionowi niezawodnej, niedrogiej i bezpiecznej energii. Stany Zjednoczone wyraziły poparcie dla ambicji Polski, aby stać się regionalnym centrum LNG, które zastąpi historycznie wrażliwy model zależności Wschód-Zachód zdywersyfikowanym systemem Północ-Południe.
Wspieranie współpracy gospodarczej
Polska i Stany Zjednoczone omówiły znaczenie wspierania konkurencyjnej, opartej na innowacjach gospodarki w obu krajach.
Polska wyraziła uznanie Stanom Zjednoczonym za zaproszenie do udziału, na wszystkich szczeblach, w pracach grupy G20 podczas prezydencji USA.
Stany Zjednoczone z kolei wyraziły zdecydowane poparcie dla przystąpienia Polski do grupy G20 jako stałego członka. Obie strony podkreśliły potrzebę usprawnienia otoczenia regulacyjnego, które wspiera wzrost gospodarczy, przedsiębiorczość i postęp technologiczny. Oba kraje wyraziły poparcie dla intensywnego dialogu między rządem a przedsiębiorstwami w celu zapewnienia przewidywalnego środowiska inwestycyjnego. Stany Zjednoczone z zadowoleniem przyjęły wiodącą rolę Polski w tych kwestiach i zobowiązały się do ścisłej współpracy z Polską w celu promowania polityk, które wzmacniają dwustronny handel i inwestycje, tworzące miejsca pracy i rozwijającee dobrobyt w obu krajach.
Fot. Freepik