Import broni do państw Europy w latach 2021-2025 był ponad trzykrotnie większy niż w poprzednich pięciu latach – wynika z raportu SIPRI. Największym odbiorcą na świecie była Ukraina (9,7 proc. globalnych dostaw), a wśród krajów NATO – Polska i Wielka Brytania. Import do Polski wzrósł o 852 proc. w porównaniu z latami 2016-2020. USA umocniły pozycję dominującego dostawcy (42 proc. globalnego eksportu, wzrost o 27 proc.). Eksport Rosji spadł o 64 proc., a jej udział w globalnych dostawach skurczył się z 21 do 6,8 proc.

• W latach 2021-2025 import broni do państw Europy był ponad trzykrotnie wyższy niż w latach 2016-2020. Głównym powodem jest rosyjskie zagrożenie po inwazji na Ukrainę. Największymi importerami wśród krajów NATO były Polska i Wielka Brytania. Import do Polski wzrósł aż o 852 proc.
• USA umocniły pozycję największego eksportera broni na świecie – odpowiadają za 42 proc. globalnych dostaw (wzrost o 6 pkt proc.). Eksport amerykańskiej broni wzrósł o 27 proc., a dostawy do Europy – o 217 proc. Trafiło tam 38 proc. amerykańskiego eksportu (więcej niż na Bliski Wschód – 33 proc.).
• Eksport broni z Rosji spadł o 64 proc., a jej udział w globalnych dostawach skurczył się z 21 proc. w latach 2016-2020 do 6,8 proc. w latach 2021-2025. Główni odbiorcy to Indie (48 proc.), Chiny (13 proc.) i Białoruś (13 proc.).
• Ukraina była największym odbiorcą dużych systemów broni na świecie – trafiło tam 9,7 proc. globalnych dostaw. W latach 2021-2025 najwięcej broni na Ukrainę pochodziło z USA (41 proc.), Niemiec (14 proc.) i Polski (9,4 proc.). W 2025 roku dostawy spadły głównie z powodu zmniejszenia pomocy USA.
• Francja zajęła drugie miejsce wśród eksporterów (9,8 proc. globalnych dostaw, wzrost o 21 proc.). Niemcy wyprzedziły Chiny, plasując się na czwartej pozycji (5,7 proc.), z czego 1/4 trafiła na Ukrainę. Eksport z Włoch wzrósł o 157 proc., głównie na Bliski Wschód.

Raport SIPRI przynosi przełomowe dane dotyczące globalnych przepływów broni. W latach 2021-2025 Europa po raz pierwszy od dwóch dekad wyprzedziła Azję i Bliski Wschód, stając się największym importerem uzbrojenia na świecie. Udział Europy w globalnym imporcie wzrósł z zaledwie 12 procent w latach 2016-2020 do 33 procent w ostatnim pięcioleciu.

– Gwałtowny wzrost dostaw broni do państw europejskich podbił globalne wyniki o niemal dziesięć procent – ocenił Mathew George, dyrektor programu ds. transferów broni SIPRI. Jak podkreślił, „dostawy na Ukrainę od 2022 roku są najbardziej oczywistym czynnikiem, ale większość innych europejskich państw również zaczęło importować znacznie więcej broni, by wzmocnić swój potencjał wojskowy przeciwko postrzeganemu rosnącemu zagrożeniu ze strony Rosji”.

Import broni przez 29 europejskich państw NATO wzrósł w latach 2021-2025 o 143 procent w porównaniu z okresem 2016-2020. To efekt nie tylko wojny w Ukrainie, ale także rosnącego poczucia zagrożenia wśród sojuszników, którzy masowo zwiększają własne zamówienia, odpowiadając na ostrzeżenia o konieczności wzmocnienia potencjału obronnego kontynentu.

Polska liderem zakupów. Wzrost o 852 procent

Wśród europejskich państw NATO największym importerem broni jest Polska, która odpowiada za 17 procent całego importu w tej grupie. Stanowi to 3,6 procent całkowitego światowego importu broni i przekłada się na siódmą pozycję na liście krajów kupujących najwięcej uzbrojenia na świecie.

Skala polskich zakupów jest wręcz bezprecedensowa. W latach 2021-2025 import broni do Polski był ponad ośmiokrotnie wyższy niż w latach 2016-2020. SIPRI odnotowuje wzrost o 852 procent. Dla porównania, kolejni najwięksi importerzy wśród europejskich państw NATO – Wielka Brytania i Holandia – odpowiadają odpowiednio za 2,1 procent i 1,8 procent światowego importu.

Prawie cały import broni do Polski w analizowanym okresie pochodził spoza Europy. Największym dostawcą była Korea Południowa, skąd trafiło 47 procent uzbrojenia, oraz Stany Zjednoczone, które odpowiadały za 44 procent dostaw. To pokazuje, jak głęboko polskie zakupy zbrojeniowe są zintegrowane z globalnymi łańcuchami dostaw, a nie z europejskim przemysłem obronnym.

Polski minister obrony Władysław Kosiniak-Kamysz, komentując te dane w szerszym kontekście, zwrócił uwagę na strategiczne znaczenie zakupów amerykańskiej broni.

– Europa powinna inwestować więcej w bezpieczeństwo, aby utrzymać obecność Amerykanów w Europie, a nie ich zastąpić – powiedział dziennikarzom, dodając, że taka „polisa ubezpieczeniowa” spełnia dwa warunki często wskazywane przez Donalda Trumpa: zwiększone wydatki na obronę i stworzenie wzajemnych stosunków gospodarczych dla amerykańskiego biznesu.

Ukraina największym importerem broni na świecie

Największym pojedynczym odbiorcą dużych systemów broni na świecie była Ukraina, gdzie trafiło 9,7 procent globalnych dostaw. W latach 2021-2025 najwięcej broni transferowanej na Ukrainę pochodziło z USA (41 procent), Niemiec (14 procent) i Polski (9,4 procent).

Warto jednak zauważyć, że w 2025 roku wolumen dostaw broni z USA do Ukrainy był znacznie mniejszy niż w dwóch poprzednich latach. SIPRI wyjaśnia, że po ponownym objęciu urzędu prezydenta USA Donald Trump ograniczył pomoc wojskową dla Kijowa. Nawet jeżeli sojusznicy Ukrainy kupowali w USA większe ilości systemów obrony powietrznej i przekazywali je następnie Ukrainie, SIPRI nadal klasyfikuje je jako amerykańskie transfery. Mimo to, Ukraina przestała być głównym motorem wzrostu importu do Europy – teraz rolę tę przejęły zakupy własne europejskich państw.

USA umacniają dominację. 42 procent światowego eksportu

Stany Zjednoczone pozostają niekwestionowanym liderem światowego eksportu broni. W latach 2021-2025 odpowiadały za 42 procent wszystkich międzynarodowych transferów uzbrojenia, o 6 punktów procentowych więcej niż w latach 2016-2020. Łączny eksport USA wzrósł o 27 procent, przy czym dostawy do Europy zwiększyły się aż o 217 procent.

Po raz pierwszy od 20 lat Europa miała największy udział w imporcie broni z USA. Trafiło tam 38 procent amerykańskiego eksportu, więcej niż na Bliski Wschód (33 procent). Największym pojedynczym odbiorcą pozostaje jednak Arabia Saudyjska (12 procent).

– USA dodatkowo ugruntowały swoją dominację jako dostawca broni, nawet w coraz bardziej wielobiegunowym świecie. Amerykańska broń oferuje importerom zaawansowane możliwości oraz sposób na pielęgnowanie dobrych relacji z USA, podczas gdy dla USA eksport broni jest narzędziem polityki zagranicznej i metodą wzmacniania ich przemysłu zbrojeniowego – Pieter Wezeman, ekspert SIPRI.

Amerykańskie uzbrojenie trafiło w analizowanym okresie do 99 krajów, w tym 35 państw w Europie.

– Stany Zjednoczone zwiększyły swoją globalną rolę dostawcy broni – co jest ważnym aspektem ich polityki zagranicznej – eksportując więcej broni do większej liczby krajów niż kiedykolwiek w przeszłości – dodał Mathew George.

Francja na drugim miejscu. Rosja traci pozycję

Na drugim miejscu wśród eksporterów broni uplasowała się Francja, która odpowiadała za 9,8 procent światowych dostaw. W latach 2021-2025 wyeksportowała o 21 procent więcej niż w poprzednim okresie. Choć eksport do innych krajów Europy wzrósł ponad pięciokrotnie, prawie 80 procent dostaw skierowanych było poza region, głównie do Indii i Egiptu.

– Choć europejskie firmy zwiększyły produkcję broni, a nowe wsparcie inwestycyjne Unii Europejskiej dla przemysłów zbrojeniowych państw członkowskich doprowadziło do pewnej liczby zamówień wewnątrz UE, kraje europejskie w dalszym ciągu importowały w latach 2021-2025 broń amerykańską, szczególnie samoloty bojowe i systemy obrony przeciwlotniczej dalekiego zasięgu. Jednocześnie najwięksi europejscy dostawcy wciąż wysyłali większość swojego eksportu broni poza Europę – powiedziała Katarina Djokic, badaczka SIPRI.

Największym przegranym analizowanego okresu jest Rosja. Jej eksport broni zmniejszył się o 64 procent, a udział w globalnych dostawach spadł z 21 procent w latach 2016-2020 do 6,8 procent w latach 2021-2025 . Prawie dwie trzecie broni z Rosji trafiło do Indii (48 procent), Chin (13 procent) i na Białoruś (13 procent). To efekt zarówno konieczności zachowania uzbrojenia na potrzeby własne w związku z wojną w Ukrainie, jak i międzynarodowych sankcji ograniczających możliwości eksportowe.

Niemcy wyprzedziły Chiny i uplasowały się na czwartej pozycji, odpowiadając za 5,7 procent globalnych dostaw. Prawie jedna czwarta niemieckiego eksportu trafiła na Ukrainę w ramach pomocy wojskowej. Eksport z Włoch wzrósł o 157 procent, a ponad połowa trafiła na Bliski Wschód.

Wyzwania dla europejskiego przemysłu zbrojeniowego

Mimo rekordowych wzrostów, Europa stoi przed poważnymi wyzwaniami w zakresie uniezależnienia się od dostaw z USA. Pieter Wezeman z SIPRI zwraca uwagę na „głębokie korzenie” relacji zbrojeniowych Europy z Waszyngtonem, zauważając, że europejskie stolice NATO mają „prawie 500 samolotów bojowych i wiele innych rodzajów broni zamówionych w USA”.

Jednocześnie rosną obawy o to, że Stany Zjednoczone mogą podjąć decyzję o wstrzymaniu strategicznie ważnego wsparcia dla kluczowych systemów uzbrojenia, takich jak zaawansowany myśliwiec F-35. To skłania europejskich przywódców do poszukiwania sposobów na wzmocnienie własnego przemysłu obronnego.

Bliskowschodni konflikt uderza w stal. Iran znika z rynku

Fot. Unsplash.

Opracowano na podstawie: raportu Sztokholmskiego Instytutu Badań nad Pokojem (SIPRI).