Rekordowy 2025 rok za nimi, przed nimi 255 miliardów koron i świadomość, że kończy się pewna era. Norweski sektor naftowy wchodzi w fazę schyłkową, a zastrzyk z ulg podatkowych z 2022 roku właśnie się wypalił.
- W 2026 r. norweskie firmy naftowe planują inwestycje o wartości 255 mld NOK ($27 mld), mniej niż rekordowe 273 mld NOK w 2025 r.
- Spadek wynika z zakończenia dużych projektów rozwojowych offshore i braku wystarczającej liczby nowych inicjatyw.
- Na ostateczny poziom wydatków mogą wpłynąć czynniki takie jak inflacja kosztów czy złożenie nowych planów dotyczących zagospodarowania złóż (PDO).
- Wstępna prognoza na 2027 r. to dalszy spadek do 201 mld NOK, głównie na eksploatację istniejących złóż i mniejsze odkrycia.
- Silny wzrost inwestycji w ostatnich latach był napędzany ulgami podatkowymi dla projektów offshore zatwierdzonymi w 2022 roku.
Norweski urząd statystyczny Statistics Norway opublikował dwunastego lutego 2026 roku swój kwartalny raport z badania inwestycji w przemyśle naftowym i gazowym, a wnioski płynące z tej szczegółowej, wielostronicowej analizy są dla wszystkich obserwatorów rynku energetycznego jednoznaczne i niepozostawiające złudzeń co do kierunku, w jakim podąża największy i najbardziej dochodowy sektor gospodarki tego skandynawskiego królestwa. Otóż po trzech latach nieprzerwanego, dynamicznego wzrostu, napędzanego przede wszystkim specjalnymi, tymczasowymi ulgami podatkowymi dla projektów offshore, które norweski parlament zatwierdził w 2022 roku w odpowiedzi na szok energetyczny wywołany rosyjską inwazją na Ukrainę, branża wchodzi w fazę wyraźnego, systematycznego i, jak się wydaje, długotrwałego wyhamowania.
Planowane nakłady inwestycyjne na rok 2026 sięgną 255 miliardów koron norweskich, co w przeliczeniu według kursu z lutego 2026 roku stanowi równowartość około 27 miliardów dolarów amerykańskich. Jest to kwota z pewnością imponująca, zwłaszcza gdy zestawi się ją z jakimkolwiek innym sektorem norweskiej gospodarki lub z analogicznymi branżami w innych krajach europejskich, ale jednocześnie jest to kwota niższa od tej, którą norweskie koncerny wydały w rekordowym, absolutnie bezprecedensowym roku 2025. Wówczas, jak wynika z ostatecznych danych Statistics Norway, poziom inwestycji osiągnął historyczne maksimum 273 miliardów koron, co było efektem kumulacji kilku równoległych procesów: finalizacji największych projektów rozwojowych zatwierdzonych jeszcze w latach 2022–2023, eskalacji kosztów budowy platform wiertniczych i infrastruktury podmorskiej oraz świadomej, realizowanej przez operatorów strategii maksymalnego wykorzystania preferencyjnych warunków podatkowych, zanim te definitywnie wygasną.
Co istotne i co stanowi ważny sygnał interpretacyjny dla analityków, obecna prognoza na rok 2026 jest jednak wyższa od tej, którą Statistics Norway przedstawiał jeszcze w listopadzie 2025 roku, gdy szacowano przyszłoroczne inwestycje na poziomie zaledwie 249 miliardów koron. Oznacza to, że w ciągu zaledwie trzech miesięcy norwescy operatorzy, w tym państwowy moloch Equinor oraz prywatni giganci Aker BP i Vår Energi, skorygowali swoje plany inwestycyjne w górę o około 2,4 procent, co w ujęciu nominalnym przekłada się na dodatkowe 6 miliardów koron, które trafią do gospodarki. Rewizja ta, choć z perspektywy finansowej niebagatelna, nie zmienia jednak zasadniczego, negatywnego trendu i nie jest bynajmniej dowodem na odrodzenie się apetytu inwestycyjnego norweskiego sektora, lecz wynika przede wszystkim z czysto kosztowych, a nie wolumenowych czy projektowych przesłanek.
Ulgi podatkowe z 2022 roku. Kokaina norweskiej gospodarki powoli przestaje działać
Aby w pełni zrozumieć logikę stojącą za obecną, pozornie paradoksalną sytuacją, w której inwestycje nominalnie wciąż utrzymują się na astronomicznie wysokim poziomie, a jednocześnie cała branża zgodnie prognozuje rychły, głęboki i długotrwały spadek, konieczne jest cofnięcie się do wiosny 2022 roku, gdy norweski rząd i parlament, działając pod presją dramatycznych wydarzeń na Ukrainie i w obawie przed destabilizacją europejskich rynków energetycznych, podjęły decyzję o wprowadzeniu nadzwyczajnego, tymczasowego pakietu ulg podatkowych dla sektora naftowo-gazowego. Mechanizm ten, skonstruowany z niezwykłą precyzją przez urzędników ministerstwa finansów we współpracy z ekspertami branżowymi, polegał na znaczącym przyspieszeniu amortyzacji środków trwałych oraz na wprowadzeniu możliwości bieżącego odliczania kosztów poszukiwawczych i rozwojowych od podatku dochodowego, co w praktyce oznaczało, że państwo norweskie, poprzez system podatkowy, brało na siebie znaczącą część ryzyka inwestycyjnego prywatnych koncernów.
Efekt tego posunięcia przerósł najśmielsze oczekiwania zarówno samych projektodawców, jak i niezależnych analityków. W ciągu zaledwie trzech lat norweski szelf kontynentalny stał się świadkiem prawdziwego renesansu aktywności inwestycyjnej, której kulminacją był właśnie rekordowy rok 2025. Operatorzy, zachęceni hojnymi preferencjami podatkowymi i stabilnymi, wysokimi cenami węglowodorów na rynkach światowych, zatwierdzali do realizacji dziesiątki nowych projektów zagospodarowania złóż, rozbudowywali istniejącą infrastrukturę, inwestowali w zwiększenie odzysku ropy i gazu z dojrzałych pól oraz podejmowali decyzje o zagospodarowywaniu mniejszych, satelickich odkryć zlokalizowanych w sąsiedztwie już funkcjonujących instalacji produkcyjnych.
Dziś, gdy ulgi podatkowe wygasają, a projekty, które dzięki nim wystartowały, wchodzą w fazę finalizacji lub zostały już całkowicie ukończone, sektor staje przed bolesną konfrontacją z rzeczywistością, w której brakuje zarówno wystarczającej liczby nowych, ekonomicznie uzasadnionych odkryć, jak i politycznej woli do ponownego sięgnięcia po tak radykalne i kosztowne dla budżetu państwa instrumenty stymulacyjne. To właśnie dlatego wstępna prognoza inwestycji na rok 2027, choć obarczona jeszcze znacznym marginesem błędu i podlegająca systematycznym rewizjom w kolejnych kwartałach, już dziś spada do poziomu zaledwie 201 miliardów koron, czyli o blisko 27 procent poniżej szczytu z 2025 roku i o ponad 21 procent poniżej planowanych na rok bieżący nakładów.
Drożej, nie więcej. Rewizja w górę nie jest powodem do optymizmu
Szczegółowa analiza danych przedstawionych przez Statistics Norway, a następnie pogłębiona o komentarze zawarte w raporcie MNI Markets oraz w odpowiedzi udzielonej norweskiemu parlamentowi przez ministra finansów Jensa Stoltenberga, ujawnia niezwykle istotny, choć na pierwszy rzut oka nieoczywisty niuans interpretacyjny. Otóż wspomniana rewizja w górę prognozy inwestycyjnej na rok 2026 z 249 do 255 miliardów koron nie jest bynajmniej efektem podjęcia przez koncerny naftowe decyzji o realizacji nowych, nieujętych wcześniej w planach projektów zagospodarowania złóż, ani tym bardziej owocem przełomowych odkryć poszukiwawczych, które nagle odmieniłyby rachunek ekonomiczny dla norweskiego szelfu. Jej źródłem jest niemal wyłącznie wzrost kosztów realizacji projektów, które zostały już zatwierdzone i są w trakcie zaawansowanych prac inżynieryjnych i montażowych.
Jak wynika z oficjalnych dokumentów przytaczanych przez MNI Markets, łączny koszt realizowanych obecnie na Norweskim Szelfie Kontynentalnym projektów rozwojowych wzrósł od jesieni 2025 roku o około 60 miliardów koron, co stanowi skok o 17 procent w stosunku do wcześniejszych szacunków. Przyczyny tego wzrostu są złożone i wielowymiarowe, a norweski rząd w swoim projekcie budżetu państwa na rok 2026 wymienia wśród nich przede wszystkim trzy czynniki: utrzymującą się na wysokim poziomie inflację cen czynników produkcji, czyli stali, cementu, komponentów elektronicznych i usług inżynieryjnych, niekorzystne efekty kursowe związane z osłabieniem korony norweskiej wobec dolara amerykańskiego i euro, w których rozliczana jest znacząca część kontraktów z międzynarodowymi dostawcami, oraz obiektywną konieczność zwiększenia zakresu rzeczowego inwestycji w stosunku do pierwotnych założeń, co jest zjawiskiem typowym dla megaprojektów offshore o wysokim stopniu skomplikowania technicznego.
Oznacza to, że w ujęciu realnym, po oczyszczeniu z wpływu wzrostu cen i niekorzystnych zmian kursowych, wolumen inwestycji norweskiego sektora naftowo-gazowego w 2026 roku będzie istotnie niższy nie tylko od poziomu z rekordowego 2025 roku, ale także od pierwotnych, optymistycznych prognoz sprzed dwunastu miesięcy. Norges Bank, centralna instytucja bankowa Królestwa Norwegii, w swoich modelach prognostycznych zakłada, że realny wzrost inwestycji w sektorze wydobywczym, który w 2025 roku jeszcze osiągnie dodatnie 5 procent, już w 2026 roku zmieni się w ujemną piątkę, i trend ten utrzyma się nieprzerwanie przez co najmniej kolejne dwa lata, sięgając głęboko w 2027 i 2028 rok.
Mniej wierceń, mniej odkryć. Firmy stawiają na to, co już mają
Równolegle do procesu schładzania inwestycji kapitałowych w duże projekty infrastrukturalne, na Norweskim Szelfie Kontynentalnym zachodzi inny, równie wymowny proces dostosowawczy, który dotyczy bezpośrednio segmentu poszukiwań geologicznych i który w dłuższej perspektywie zdeterminuje nie tylko poziom przyszłych inwestycji, ale także zdolność Norwegii do utrzymania obecnej, dominującej pozycji na europejskim rynku gazu ziemnego. Zgodnie z danymi opublikowanymi na początku grudnia 2025 roku przez stowarzyszenie Offshore Norway, zrzeszające największych operatorów i dostawców usług dla sektora, łączna liczba odwiertów poszukiwawczych planowanych do wykonania w 2026 roku wyniesie zaledwie 37, podczas gdy w rekordowym pod tym względem 2025 roku norweskie koncerny wykonały ich 45.
Spadek o 18 procent w skali zaledwie dwunastu miesięcy jest sygnałem niezwykle silnym i jednoznacznym, świadczącym o tym, że branża, która przez lata szczyciła się swoją zdolnością do ciągłego odnawiania bazy zasobowej poprzez systematyczne odkrywanie nowych złóż, dziś, w obliczu niepewności cenowej, presji kosztowej i politycznego nacisku na transformację energetyczną, woli koncentrować swoje ograniczone budżety kapitałowe na tym, co już posiada i co zna, czyli na optymalizacji produkcji z istniejących, dobrze rozpoznanych geologicznie pól . Stowarzyszenie Offshore Norway w swoim komunikacie prasowym wprost przyznaje, że część firm, w tym trzej najwięksi gracze, czyli Equinor, Aker BP i Vår Energi, świadomie przesunęła priorytety z agresywnego poszukiwania nowych złóż na maksymalizację odzysku węglowodorów z już eksploatowanych aktywów, co jest strategią niskiego ryzyka, ale też strategią, która nieodwołalnie prowadzi do stopniowego, systematycznego wyczerpywania się krajowej bazy rezerw.
Norweski rząd, świadom długofalowych konsekwencji tego procesu, podejmuje wprawdzie symboliczne działania mające na celu utrzymanie zainteresowania koncernów nowymi poszukiwaniami, w tym planuje oferować kolejne koncesje w słabo rozpoznanych, perspektywicznych obszarach Morza Barentsa, jednak jak dotąd inicjatywy te nie przełożyły się na przełamanie negatywnego trendu. Operatorzy, którzy jeszcze dwa, trzy lata temu ochoczo angażowali się w ryzykowne, kosztowne i często spektakularnie nieudane kampanie wiertnicze w arktycznych rejonach, dziś wolą inwestować w sprawdzone, przewidywalne projekty na dojrzałych obszarach Morza Północnego i Norweskiego, nawet jeśli potencjał geologiczny tych obszarów jest już w znacznym stopniu wyczerpany.
201 miliardów w 2027 roku. Norwegia bez złudzeń patrzy w przyszłość
Najbardziej wymowną, choć wciąż obarczoną wysokim ryzykiem błędu prognostycznego, liczbą płynącą z lutowego raportu Statistics Norway jest wstępny szacunek nakładów inwestycyjnych na rok 2027, który zatrzymał się na poziomie 201 miliardów koron norweskich . Jest to wartość niższa od prognozowanej na rok 2026 o ponad 21 procent, a od tegorocznego, rekordowego pułapu z 2025 roku – o blisko 27 procent. Co prawda urząd statystyczny wielokrotnie podkreśla, że w miarę upływu czasu i napływu nowych informacji od operatorów prognoza ta będzie ulegać systematycznym korektom, zarówno w górę, jak i w dół, jednak fundamentalny obraz, jaki się z niej wyłania, jest jednoznaczny i nieodwracalny.
Największe projekty rozwojowe, które przez ostatnie trzy lata napędzały wzrost inwestycji i zatrudnienia w całym łańcuchu dostaw norweskiego przemysłu offshore, w tym gigantyczne inwestycje na złożach Johan Castberg, Johan Sverdrup i Snorre, zostały już ukończone lub znajdują się w końcowej fazie realizacji, a ich miejsce nie są w stanie zająć mniejsze, satelickie zagospodarowania pojedynczych odkryć, które z natury rzeczy generują znacznie niższe nakłady kapitałowe i mają krótszy cykl życia inwestycyjnego. Statistics Norway, komentując te dane, wyraźnie zaznacza, że w obecnym, szacunkowym poziomie inwestycji na 2027 rok nie są jeszcze uwzględnione potencjalne decyzje inwestycyjne, które mogą zapaść w ciągu najbliższych miesięcy, jednak dodaje również, że nawet w optymistycznym scenariuszu, zakładającym złożenie kilku dodatkowych planów zagospodarowania i eksploatacji jeszcze w 2026 roku, nie zdołają one w pełni zrównoważyć ubytku po gigantach, które właśnie odchodzą do historii.
Jest to tym bardziej wymowne, że jeszcze w listopadowym badaniu z 2025 roku analitycy Statistics Norway szacowali przyszłoroczne inwestycje na poziomie 248,6 miliarda koron, a więc o około 6,5 miliarda mniej niż w obecnej prognozie, co dowodzi, że choć doraźne korekty kosztowe i przesunięcia międzyokresowe mogą w krótkim okresie poprawiać obraz statystyczny sektora, to jednak w perspektywie dwóch, trzech lat żadne czynniki kosztowe nie są w stanie odwrócić niekorzystnego trendu demograficznego starzejącego się i wyczerpującego się szelfu.
Stoltenberg nie owija w bawełnę. Spadek inwestycji to mniej pieniędzy dla całej Norwegii
Dwudziestego czwartego listopada 2025 roku Jens Stoltenberg, wieloletni sekretarz generalny NATO, a obecnie minister finansów w norweskim rządzie koalicyjnym, udzielił parlamentowi Królestwa Norwegii odpowiedzi na interpelację poselską złożoną przez Ingrid Liland z Partii Zielonych, a odpowiedź ta, choć utrzymana w typowym dla Stoltenberga spokojnym, wyważonym tonie, nie pozostawiała żadnych złudzeń co do diagnozy sytuacji i oczekiwanych skutków makroekonomicznych nadchodzącego spowolnienia inwestycyjnego w sektorze naftowo-gazowym. Był to jeden z nielicznych przypadków, gdy najwyższy rangą przedstawiciel norweskich władz tak jednoznacznie, publicznie i bez upiększających eufemizmów opisał rzeczywistość, z jaką jego kraj będzie musiał się zmierzyć w najbliższych latach.
Stoltenberg wprost przyznał, że wysokie inwestycje w sektorze wydobywczym przez ostatnie lata stanowiły jeden z głównych motorów wzrostu całej norweskiej gospodarki, podtrzymując koniunkturę w przemyśle stoczniowym, firmach inżynieryjnych, transporcie morskim i lądowym oraz w sektorze usług profesjonalnych, a ich systematyczny spadek, który zgodnie z przewidywaniami zarówno ministerstwa finansów, jak i Norges Bank oraz innych renomowanych ośrodków prognostycznych, nastąpi już w 2026 roku, będzie miał bezpośrednie, mierzalne przełożenie na zmniejszenie impulsów popytowych płynących z przemysłu wydobywczego do gospodarki lądowej. Oznacza to w praktyce, że firmy produkujące i serwisujące platformy wiertnicze, wykonawcy instalacji podmorskich, projektanci, dostawcy rur, kabli i zaawansowanych komponentów elektronicznych, a także setki mniejszych, wyspecjalizowanych podmiotów tworzących ekosystem wokół norweskiego offshore, muszą przygotować się na znacznie chudsze lata.
Co więcej, były szef Sojuszu Północnoatlantyckiego zwrócił uwagę na jeszcze jeden, często pomijany w debacie publicznej, ale niezwykle istotny z perspektywy makroekonomicznej mechanizm transmisyjny. Otóż wiele przedsiębiorstw wchodzących w skład tak zwanego sektora przemysłu lądowego, w tym przede wszystkim te działające w branży stoczniowej i metalowej, należy jednocześnie do grupy branż wiodących w norweskim modelu rokowań płacowych, czyli do tych sektorów, które jako pierwsze negocjują poziom wzrostu wynagrodzeń związków zawodowych z organizacjami pracodawców, wyznaczając tym samym pułap dla całej gospodarki. Spadek aktywności inwestycyjnej w sektorze naftowym automatycznie osłabi siłę przetargową tych branż i pośrednio, acz nieuchronnie, przyczyni się do wyhamowania presji płacowej i cenowej w całej norweskiej gospodarce, co z kolei, paradoksalnie, może być pozytywnym sygnałem dla Norges Bank w kontekście dalszego luzowania polityki pieniężnej i obniżania stóp procentowych.
30 procent europejskiego gazu. Co to oznacza dla kontynentu?
Wszystkie powyższe, zdawałoby się, czysto technokratyczne rozważania o miliardach koron, rewizjach prognoz inwestycyjnych i spadającej liczbie odwiertów poszukiwawczych, nabierają jednak zupełnie innego, znacznie bardziej dramatycznego wymiaru, gdy zestawi się je z jednym, fundamentalnym faktem geopolitycznym i energetycznym, który od 2022 roku definiuje europejski rynek gazu ziemnego. Otóż Norwegia, kraj zamieszkany przez zaledwie 5,5 miliona ludzi, położony na peryferiach kontynentu i przez dekady pozostający w cieniu Rosji jako głównego dostawcy surowców energetycznych do Europy, jest dziś największym i absolutnie kluczowym, strategicznym partnerem Unii Europejskiej w zakresie dostaw błękitnego paliwa.
Norweski szelf kontynentalny pokrywa obecnie około 30 procent całkowitego zapotrzebowania Unii Europejskiej na gaz ziemny, a w szczycie sezonu grzewczego, zwłaszcza podczas gwałtownych, kilkudniowych spadków temperatur, udział ten potrafi wzrosnąć nawet do 35–40 procent, czyniąc Norwegię nie tyle ważnym dostawcą, ile wręcz operatorem ostatniej szansy dla systemów energetycznych Niemiec, Francji, Holandii, Belgii, Polski i wielu innych państw członkowskich. Tymczasem wszystkie dostępne dziś prognozy, raporty i analizy, zarówno te pochodzące z oficjalnych instytucji norweskich, jak i te przygotowywane przez niezależne ośrodki badawcze i międzynarodowe agencje energetyczne, wskazują zgodnie, że zdolności produkcyjne norweskiego szelfu osiągnęły swoje maksimum historyczne właśnie w latach 2024–2025 i obecnie, w najlepszym razie, będą się utrzymywać na płaskim, stabilnym poziomie, a w bardziej realistycznym scenariuszu, uwzględniającym naturalny proces wyczerpywania się złóż i brak nowych, wielkoskalowych odkryć, zaczną systematycznie, acz nieubłaganie spadać.
Spadek inwestycji w roku 2026, a zwłaszcza głębokie cięcie prognozowane na rok 2027, jest pierwszym, twardym, mierzalnym sygnałem ostrzegawczym, że ta faza plateau właśnie dobiega końca i że rozpoczyna się proces, który w perspektywie najbliższych pięciu do dziesięciu lat nieuchronnie doprowadzi do fizycznego ograniczenia wolumenów gazu dostępnych na rynku europejskim. Norwegia, w przeciwieństwie do Rosji, nie dysponuje gigantycznymi, niezagospodarowanymi zasobami na Syberii ani politycznym imperatywem ekspansji rynkowej za wszelką cenę. Norwegia jest dojrzałą, stabilną demokracją z zaawansowanym, ale też w dużej mierze wyczerpanym geologicznie szelfem, która swoje dochody z ropy i gazu przez ostanie dwie dekady systematycznie inwestowała nie w poszukiwanie nowych złóż, ale w gigantyczny, wart ponad półtora biliona dolarów, fundusz emerytalny, mający zapewnić dobrobyt przyszłym pokoleniom, gdy ropa i gaz na stałe odejdą do lamusa. Ten dzień, jak wynika z lutowego raportu Statistics Norway, właśnie nadszedł.
Fot. Wikimedia